در دعاوی بازرگانی و دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قراردادها ناشی شده باشد ، خواهان می‌تواند به دادگاهی رجوع کند که عقد یا قرارداد در حوزه آن واقع شده است یا تعهد می بایست در آنجا انجام شود .

منظور از عقود همان عقود معینه در قانون مدنی است که بموجب آن بین دو یا چند نفر روابط حقوقی برقرار می شود و منظور از قراردادها بقیه مواردی است که تحت عناوین دیگری غیر از عناوین عقود معینه مصرح در قانون مدنی بین دو یا چند نفر روابط حقوقی برقرار می شود
ذکر کلمات عقود و قراردادها در ماده ۱۳ قانون آئین دادرسی مدنی انصافا دقت نظر و تسلط تهیه کنندگان و تصویب کنندگان این ماده را می رساند که هم بر عقود مصرحه در قانون مدنی واقف بوده اند و هم بر قراردادها و انواع آن ها که مورد نظر ماده ۱۰ قانون مدنی است آگاه بوده اند .

 

۲-۴ جنبه‌های مختلف ماده ۱۰ قانون مدنی :
ماده ۱۰ قانون مدنی در واقع دارای دو جنبه متمایز از یکدیگر است که در زیر توضیح داده می شود :
یک جنبه آن برای توجه دادن قاضی دادگاه است براینکه قراردادهای خصوصی نسبت به کسانی که آن را منعقد نموده اند در صورتی که برخلاف قانون نباشد نافذ و معتبر است یعنی قانون قراردادهای خصوصی را معتبر می شناسد و آن ها را مورد حمایت قرار می‌دهد .
‌بنابرین‏ اگر یکی از طرفین این گونه قراردادها به دلیل اینکه قرارداد ، خصوصی یعنی عادی است از زیربار تعهداتی که برعهده گرفته است شانه خالی کند ماده ۱۰ قانون مدنی به قاضی می‌گوید به تقاضای ذینفع آن تعهدات ، طرف مستنکف از انجام تعهدات را محکوم و مجبور و مکلف به انجام تعهداتش کن و در صورتی که تأخیر در انجام تعهداتش موجب ورود خسارت و زیانی به ذینفع شده باشد به تقاضای ذینفع او را به پرداخت خسارت نیز محکوم کن . این امر در عین حال هشداری است به طرفهای همه قراردادهای خصوصی که اگر بخواهند از انجام تعهدات قراردادی خود سرباز زنند باید بدانند که چنانچه مورد تعقیب ذینفع تعهدات واقع شوند ، دادگاه آن ها را محکوم به انجام تعهدات و خسارات وارده بر ذینفع خواهد نمود . این یک جنبه ماده ۱۰ قانون مدنی است .
اما جنبه دیگر ماده ۱۰ قانون مدنی است که بسیار مهم و گسترده تر و در این نوشتار مورد نظر است که تمام انواع قراردادهای خصوصی را با رعایت شرط مندرج در آن ماده در برمی گیرد بدون آنکه از این گونه قرار دادها و شرایط و عناوین آن ها به طور خاص در قانون مدنی ذکری بمیان آمده باشد .

 

انواع قراردادهایی که ماده ۱۰ قانون مدنی آن ها را در بر می‌گیرد :

 

اگر در موقع تدوین و تصویب این ماده قانونی واضعین آن آگاه نبودند که چه عناوین و محتوای قراردادهای خصوصی را این ماده در بر می‌گیرد و آن ها را زیر پوشش و حمایت قانونی قرار می‌دهد امروزه ما که نه تنها شاهد قریب به یکصد نوع قراردادهای خصوصی داخلی و بین‌المللی به زبانهای فارسی و انگلیسی بسیار مهم بوده ایم و هستیم بلکه حقوق ‌دانان ایرانی ما عملا در تهیه طرحهای قراردادی و یا مذاکره و نهائی کردن آن ها روی در روی حقوق ‌دانان کشورهای دیگر به کرات پشت میزهای مذاکره چه در ایران و چه در کشورهای طرف قراردادها قرار گرفته اند و روی جزء جزء عبارات و مفاهیم این گونه قراردادها با ارائه فرمول های قابل عمل و طرحهای مختلف و جایگزینی ، این گونه قراردادها را از صورت یک طرفه که در بدو ارائه طرح عمدتاً متضمن منافع طرفهای خارجی بوده است به صورتی درآورده اند که متضمن منافع طرفین قراردادها باشد و در این گونه موارد نقشهای مؤثر و سازنده خود را از نظر حقوقی ، به موازات جنبه‌های دیگر قراردادی مانند جنبه‌های مالی از جمله بانکی ، فنی ، بازرگانی و غیره که برعهده کارشناسان رشته‌های مربوطه بوده است ایفا کرده‌اند .

 

۲-۱- ۳- بررسی فرش ایران از لحاظ زمانی

 

۲-۱-۳-۱- قالیبافی در عهد هخامنشی

 

در عهددرخشان هخامنشی، ذوق سرشار و سلیقه متین هنروران ایرانی برای بافت و طراحی قالیها و ظرافت و زیبایی و رنگ آمیزی آن ها شهره آفاق گردید و به اطراف و اکناف دنیای آن روز به ویژه مصر که در آن زمان خود بخشی از ایران را تشکیل می‌داد و نیز به یونان صادر می شد. تاریخ نویسان یونانی نوشته اند که بطلمیوس مجلس جشنی در اسکندریه برپا ساخته بود که تالارهای آن با فرشهای خوش نقش و زیبای ایرانی زینت داده شده بود. همچنین نوشته اند که اسکندر مقدونی هنگامی که به پاسارگاد رفت، تابوت زرین آرامگاه کوروش بزرگ را با پوششی از یک فرش ظریف و نفیس یافت. با این حال و با وجود روایات و شواهد بسیار چیزی از فرشهای کاخ خای هخامنشی به دست نیامه، زیرا هرچه بود یغماگران مقدونی برده بودند. در سال ۱۹۴۹ و از حسن اتفاق چند قطعه فرشی و نمونه های دیگر از بافندگی عهد هخامنشی در خلال کاوش‌های باستان شناسان شوروی سابق در تپه پازیریک واقع در کوه آلتای به دست آمد. در این تپه سه فرش به دست آمد که یکی از آن ها با زمینه ۲۴ متر مربع(۴×۶) و در وسط مربع ها ‌گل‌هایی طراحی گردیده است. در اطراف زمینه قالی یک حاشیه از مربع های کوچک و سپس یک ردیف گوزن و پس از آن ردیفی از سوارکاران ایرانی که یک در میان پیاده هستند، دیده می شود. این قالی امروزه به پازیریک موسوم است. قالی دوم از چهار مربع تشکیل شده که در هر متر مربع تصویر دو ملکه چادر بر سر روبروی هم با آتشدانی در وسط و دو نفر از بانوان حرم سرا حوله به دست در پشت سر آن ها دیده می شود. قالی سوم دارای تصویر دو شیر دونده همانند شیرهای موجود بر روی حاشیه حجاریهای تخت جمشید و شیرهای حجاری شده در حاشیه سلیس شاهان هخامنشی، نقش گردیده است که حاشیه های مثلث شکلی در بالا و پایین آن را مزین می‌سازد(مجابی،۱۳۸۱، صص۱۱-۹).

 

۲-۱-۳-۲- قالیبافی در عهد اشکانی

 

از بافت و هنر قالی بافی در عهد اشکانی، اطلاعات چندانی در دست نیست. لیک آنچه که مشخص است اقلام صادراتی ایران به روم است که در میان آن ها قالی و قالیچه های ابریشمی نیز ذکر شده است. قالی های ابریشمی ایران مورد استفاده خواص و محترمین روم بوده است. در آن زمان ایرانیان با ابریشم از طریق چینی ها آشنا گشتند(مجابی،۱۳۸۱، ص۱۲). پیلین، تاریخ نویس رومی می نویسد«قالیچه های ایرانی با رنگهای مختلف در عهد اشکانی به بهای گزاف فروخته می شد و زینت بخش ‌کاخ‌های رومی بوده است.»از طرف دیگر تنها سندی که با تردید می توان ‌به این دوران نسبت داد، یافته هایی است که در کاوش‌های سال ۱۹۶۷ در شهر قومس توسط دو تن از باستان شناسان غیر ایرانی به نامهای دیوید استروناخ^[۸] و جان هانسمان^[۹] انجام شد. برجسته ترین و ناب ترین قطعه از این کاوش، قطعه منسوجی است پرزدار به صورت پرزهای فرفری شکل که اگرچه به نظر عده ای خیلی بد شکل به نظر می‌رسد اما شاید قدیمی ترین فرش پرزدار ایرانی باشد که در داخل ایران پیدا شده است. البته تکه ی پرزدار و فردار دیگری از ‌حفاری‌های منطقه حسنلوی ایران به دست آمده که در موزه دانشگاه پنسیلوانیا از آن نگهداری می شود که خیلی قدیمی تر و متعلق به ۸۰۰ سال قبل از میلاد مسیح است ولی شاید نتوان آن را نوعی فرش قلمداد کرد(ژوله،۱۳۸۱، صص۱۱-۱۰). در عهد اشکانی ایرانیان نیز با ابریشم آشنا گشتند و چون منسوجات ابریشمی خریداران فراوانی در نواحی آسیای غربی و روم داشته، ایرانیان با خلاقیت بالای خود ابریشم را در بافت فرش به کاربردند و از این رو با دستیابی ‌به این فناوری نوین سعی کردند تا تمام ابریشم چین و نواحی آسیای میانه را خریداری نموده و آن ها را در انواع منسوجات و فرش دستباف خود به کار برده و به غرب صادر می‌کردند. از دیگر قالی های ایرانی برجای مانده از این دوران تکه قالی های مقبره لو- لان است که به نظر می‌رسد به عنوان تحفه به چین رفته است(مجابی،۱۳۸۱، ص۱۲).

 

۲-۱-۳-۳- قالیبافی در عهد ساسانی

 

مورخان رومی و اسلامی روایات بسیاری در باب فرشهای پربهای موجود در بارگاه و کاخها و آستانهای شهریاران ساسانی نقل نموده اند. در سنگ نگاره طاق بستان کرمانشاهان نیزکه متعلق به عهد ساسانی است، نمونه ای از قالی های آن روزگار تصویر شده است. در این تصویر زورقی که زنان چنگ نواز بر آن نشسته اند پیدا‌ است، و ریشه‌های بلندی دارد که سر آن ها را گره زده اند و گمان می رود که همچون قالی های امروزی گره دار بوده است(مجابی،۱۳۸۱، ص۱۳). اما فرشی که در این دوران از همه بیشتر راجع به آن صحبت می شود، فرش بارگاه خسرو یا قالی بهارستان می‌باشد که خسرو انوشیروان برای سرسرای کاخ ساسانی در تیسفون سفارش داده بود(ژوله،۱۳۸۱، ص۱۱). این فرش تاریخی از ابریشم و گلابتون و تارهای سیم و زربافته شده بود. نقش متن قالی، باغی را با گل‌های قشنگ و درخشان بهاری، میوه و مرغان زیبا نشان می‌داد. در فصل زمستان که رفتن به باغ ممکن نبود، جشن‌های شاهی را روی این فرش ترتیب می‌دادند و به همین جهت اعراب آن را بساط الشتاء و ایرانیان آن را بهار خسرو می نامیدند. در سال ۱۶ هجری(۶۳۷ میلادی) زمانی که مداین و قصر سفید به دست اعراب متصرف و ویران گشت فرش نفیس شصت متر مربعی بهارستان نیز که به یزدگرد سوم رسیده بود از بین رفته و به چندین تکه تقسیم گشت(مجابی،۱۳۸۱، ص۱۳).

 

۲-۱-۳-۴- قالیبافی در دوران امویه

 

– مقالات داغ و پراستناد بخش خوبیه مقالات تاپی که ما می‌خواهیم را به ما می‌دهد.

 

– خوبه که مقالات جدید و علم جدید معرفی بشه ولی این فیلدهای جدید به ایمیل من ارسال می‌شه و من نیازی به استفاده از بخش جبهه‌های پژوهش ندارم.

 

– رتبه بندی‌ها رو قبول دارم ولی بعضی معیارهاش درسته بعضی‌هاش نه.

 

– اینکه تو ژورنال‌های بالا مقاله چه تعداد داشته باشیم خوبه ولی معیار تعداد فارغ التحصیلان رو قبول ندارم چون یه دانشگاه بیشتر دانشجو می‌گیره و فارغ التحصیلاش بیشتر میشه دلیلی بر خوب بودن دانشگاه نیست و برعکس.

 

– برنده جایزه نوبل داشتن تو دانشگاه معیار خوبیه.

 

– و این که مجموع می‌گیرند هم معیار خوبی نیست مثلاً دانشگاهی بخش شیمی قوی داره ولی ریاضیش ضعیفه و اینکه همه رشته‌ها رو با هم جمع می‌کنند و می‌گن این دانشگاه خوبه یا بد درست نیست.

 

– سطح مقالاتش خیلی بالا نیست.

 

– کیفیت مقالات پایگاه به ضریب تأثیر بستگی داره در شیمی ژورنالهاش ضریب تأثیر بالایی دارد.

 

– به نظرم هرچی مقالات کاربردی‌تر باشد ارجاع به اونها بیشتر و ضریب تأثیر بالاتری دارند.

 

– به نظرم آی اس سی کار خاصی نمی‌کند مثلاً مقاله‌ای که از من تو آی اس آی چاپ شده آی اس سی اون را میاره زیرمجموعه خودش و میگه مال جهان اسلامه.

 

– در واقع پایگاهی نیست که خودش ژورنال داشته باشه چون آی اس سی خودش شخصا ژورنال داره مثلاً می‌گه سه هزار ژورنال زیر نظر منه ولی آی اس سی فقط جمع‌ آوری داده می‌کنه.

 

– به نظرم اگه خود آی اس سی ژورنال اختصاصی داشته باشه و مقالات توش چاپ بشه و ضریب تأثیر بالایی بگیره این ارزشمنده.

 

– در واقع آی اس سی از خودش سرمایه نمی‌گذاره در واقع حق فروش نداره فقط می‌گه این مقاله ها مال جهان اسلامه.

 

– اینکه ما بیایم افتخار کنیم بگیم ایران در این پایگاه سطح بالا است ارزشی نداره چون بقیه کشورها کاری نمی‌کنند مقالات آنچنانی ندارند که دلیل بر خوب بودن و بالا بودن ایران باشه.

عربستان چکار می‌کنند چون آن ها پژوهش آنچنانی انجام نمی‌دهند که ما درگیر آن باشیم.

 

– برای همین وقتی می‌گویند در آی اس سی دانشگاهی رتبه آورده یا استادی، خیلی ارزشمند نیست چون دانشگاه مطرحی در آن نداریم که حالا رتبه آن ارزشمند باشد.

 

– مثلاً ۱۰ دانشگاهی که در آی اس سی هستند ۸ تاش مال ایرانه پس معیار آن چنانی نیست.

 

– ضریب تأثیر خیلی مهم است به من نشان می‌دهد اگر خواستم مقاله بنویسم کجا بفرستم کدوم مجله بهتره و سطح بالاتری دارد.

 

– ضریب تأثیر ژورنال خوب و بد را نشان می‌دهد.

 

– بخش نمایه استادی علوم را نمی‌شناسم ما بیشتر از انجمن شیمی آمریکا استفاده می‌کنیم از ساینس دایرکت چون مجموعه‌ای از ژورنال‌ها زیر نظر آن ها‌ است و ما ازآنها استفاده می‌کنیم.

 

– بخش طلایه داران علم را اصلاً نمی‌شناسم به نظرم برای تقدیر تشگر و دادن انگیزه خوبه ولی خیلی مهم نیست.

 

– مقالات داغ و پراستناد بخش خوبیه مقالات تاپی که ما می‌خواهیم را به ما می‌دهد.

 

– خوبه که مقالات جدید و علم جدید معرفی بشه ولی این فیلدهای جدید به ایمیل من ارسال می‌شه و من نیازی به استفاده از بخش جبهه‌های پژوهش ندارم.

 

– رتبه بندی‌ها رو قبول دارم ولی بعضی معیارهاش درسته بعضی‌هاش نه.

 

– اینکه تو ژورنال‌های بالا مقاله چه تعداد داشته باشیم خوبه ولی معیار تعداد فارغ التحصیلان رو قبول ندارم چون یه دانشگاه بیشتر دانشجو می‌گیره و فارغ التحصیلاش بیشتر میشه دلیلی بر خوب بودن دانشگاه نیست و برعکس.

 

– برنده جایزه نوبل داشتن تو دانشگاه معیار خوبیه.

 

– و این که مجموع می‌گیرند هم معیار خوبی نیست مثلاً دانشگاهی بخش شیمی قوی داره ولی ریاضیش ضعیفه و اینکه همه رشته‌ها رو با هم جمع می‌کنند و می‌گن این دانشگاه خوبه یا بد درست نیست.

 

– سطح مقالاتش خیلی بالا نیست.

 

– کیفیت مقالات پایگاه به ضریب تأثیر بستگی داره در شیمی ژورنالهاش ضریب تأثیر بالایی دارد.

 

– به نظرم هرچی مقالات کاربردی‌تر باشد ارجاع به اونها بیشتر و ضریب تأثیر بالاتری دارند.

 

– به نظرم آی اس سی کار خاصی نمی‌کند مثلاً مقاله‌ای که از من تو آی اس آی چاپ شده آی اس سی اون را میاره زیرمجموعه خودش و میگه مال جهان اسلامه.

 

– در واقع پایگاهی نیست که خودش ژورنال داشته باشه چون آی اس سی خودش شخصا ژورنال داره مثلاً می‌گه سه هزار ژورنال زیر نظر منه ولی آی اس سی فقط جمع‌ آوری داده می‌کنه.

 

– به نظرم اگه خود آی اس سی ژورنال اختصاصی داشته باشه و مقالات توش چاپ بشه و ضریب تأثیر بالایی بگیره این ارزشمنده.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– من اصلاً استفاده نمی‌کنم و قبولش ندارم.

 

– این پایگاه مختص می‌شود به جهان اسلام مقالاتی که در جهان اسلام است را دارند.

 

– ما خیلی نیاز نداریم بدانیم افغانستان، گرجستان، تاجیکستان و عربستان چکار می‌کنند چون آن ها پژوهش آنچنانی انجام نمی‌دهند که ما درگیر آن باشیم.

 

– برای همین وقتی می‌گویند در آی اس سی دانشگاهی رتبه آورده یا استادی، خیلی ارزشمند نیست چون دانشگاه مطرحی در آن نداریم که حالا رتبه آن ارزشمند باشد.

 

– مثلاً ۱۰ دانشگاهی که در آی اس سی هستند ۸ تاش مال ایرانه پس معیار آن چنانی نیست.

 

– ضریب تأثیر خیلی مهم است به من نشان می‌دهد اگر خواستم مقاله بنویسم کجا بفرستم کدوم مجله بهتره و سطح بالاتری دارد.

 

– ضریب تأثیر ژورنال خوب و بد را نشان می‌دهد.

 

– بخش نمایه استادی علوم را نمی‌شناسم ما بیشتر از انجمن شیمی آمریکا استفاده می‌کنیم از ساینس دایرکت چون مجموعه‌ای از ژورنال‌ها زیر نظر آن ها‌ است و ما ازآنها استفاده می‌کنیم.

 

– بخش طلایه داران علم را اصلاً نمی‌شناسم به نظرم برای تقدیر تشگر و دادن انگیزه خوبه ولی خیلی مهم نیست.

 

– مقالات داغ و پراستناد بخش خوبیه مقالات تاپی که ما می‌خواهیم را به ما می‌دهد.

 

– خوبه که مقالات جدید و علم جدید معرفی بشه ولی این فیلدهای جدید به ایمیل من ارسال می‌شه و من نیازی به استفاده از بخش جبهه‌های پژوهش ندارم.

 

– رتبه بندی‌ها رو قبول دارم ولی بعضی معیارهاش درسته بعضی‌هاش نه.

 

– اینکه تو ژورنال‌های بالا مقاله چه تعداد داشته باشیم خوبه ولی معیار تعداد فارغ التحصیلان رو قبول ندارم چون یه دانشگاه بیشتر دانشجو می‌گیره و فارغ التحصیلاش بیشتر میشه دلیلی بر خوب بودن دانشگاه نیست و برعکس.

 

– برنده جایزه نوبل داشتن تو دانشگاه معیار خوبیه.

 

– و این که مجموع می‌گیرند هم معیار خوبی نیست مثلاً دانشگاهی بخش شیمی قوی داره ولی ریاضیش ضعیفه و اینکه همه رشته‌ها رو با هم جمع می‌کنند و می‌گن این دانشگاه خوبه یا بد درست نیست.

 

– سطح مقالاتش خیلی بالا نیست.

 

تفکر انتقادی نیاز به توسعه عادات خاص اندیشیدن دارد، عادات فکرکردنی که هیچ کس با آن ها متولد نمی شود و تفکر انتقادی نیازمند تمرین مرحله ای در یک دوره زمانی گسترده است(پاول و الدر،۲۰۰۰،به نقل از ملکی،۱۳۸۶، ص۱۰۲).

 

چمستر ‌و جواهر به موراد زیر به عنوان ویژگی های تفکر انتقادی و نکاتی اشاره می‌کنند که می توان از آن ها برای ارزیابی متفکران منتقد استفاده کرد و آن ها را از ویژگی های متفکران منتقد می دانند.این ویژگی ها عبارتند از:

 

۲-۱۲ کنجکاوی اندیشمندانه

 

– فرد پرسش های جالبی طرح می‌کند.

 

– نیاز به دانستن دارد.

 

– در کسب تجربیات جدید شادمان می شود.

 

– دوست دارد چیزهای جدید بخواند.

 

عینیت گرایی: بهره گیری از عوامل عینی هنگامی که فرد تصمیم گیری می‌کند و از متأثر شدن به وسیله احساسات یا عوامل ذهنی دوری می‌کند:

 

– فرد به مدارک نگاه می‌کند.

 

– فرد از گرفتار شدن در جنبه‌های احساسی مسئله خودداری می‌کند.

 

گستردگی فکر(ذهن باز):خواهان در نظر گرفتن گسترده وسیعی از عقاید باشد:

 

– فرد به هر دو طرف قضیه توجه می‌کند.

 

– فرد همه جنبه ها را درنظر می‌گیرد.

 

– فرد از یک دیدگاه خاص طرفداری متعصبانه نمی کند.

 

انعطاف پذیری: نشان دادن تمایل برای تغییر دادن عقاید یا شیوه های بررسی و تحقیق.

 

– فرد از یک موضع جدی و متعصبانه دوری می‌کند.

 

– فرد مصالحه را می پذیرد.

 

– فرد رویکردهای متفاوت موجود برای یک مسأله را امتحان می‌کند.

 

شک گرایی معقول: نپذیرفتن یک نتیجه در حکم نتیجه واقعی ‌و درست تا زمانی که شاهد و مدرک کافی فراهم شود.

 

– فرد از پذیرفتن چیزهای واضح خودداری می‌کند.

 

– فرد دیدگاه هایی را مورد پرسش و تردید قرار می‌دهد که دلیل و مدرک کمی برای آن ها وجود دارد.

 

صداقت خردمندانه:قبول اظهارات درست حتی اگر مغایر با مصلحت فردی باشد.

 

– این فرد دلایل مخالف وموافق را می شنود.

 

– فرد واقعا سعی می‌کند که دیدگاه فرد دیگر را بفهمد.

 

– فرد از حقایق حمایت می‌کند، حتی زمانی که آن ها علیه دیدگاه خود او باشد.

 

روشمند بودن:پیروی مداوم از یک خط مشی منطقی تا رسیدن به یک نتیجه.

 

– فرد از مسائل نامربوط اجتناب می‌کند.

 

– فرد بحث را به صورت منطقی سازماندهی می‌کند.

 

– فرد در جستجوی نتیجه ای است که مستقیما از شواهد حاصل می شود.

 

ایستادگی، پافشاری و استقامت به هنگام تلاش برای حل مشاجرات:

 

– فرد ایستادگی می‌کند.

 

– زمانی که دیگران از یافتن پاسخ دست برداشتند، به جستجو ادامه می‌دهد.

 

مصمم بودن: رسیدن به یک نتیجه زمانی که مدارک آن را توجیه می‌کند.

 

– فرد به یک نتیجه می‌رسد.

 

– فرد کارش را بر اساس یک تصمیم ادامه می‌دهد.

 

احترام قائل شدن به سایر دیدگاه ها: تمایل به پذیرفتن اینکه شاید فرد در اشتباه است و دیگران درست می‌گویند.

 

– فرد برای عقاید دیگران احترام قائل می شود.

 

– فرد مباحث و راه حل های مناسب پیشنهادی دیگران را می پذیرد

 

– فرد دیدگاه خودش را با یکی از چندین دیگاه مشخص ممکن می شناسد(چمستر ‌و جواهر^[۴۱]،۲۰۰۳، ص۷)

 

مواردی که به آن ها اشاره شد از ویژگی‌های تفکر انتقادی هستند و یک متفکر انتقادی باید دارای این صفات و ویژگی‌ها باشد.در واقع این موارد برای پیشرفت او ضروری هستند.

 

۲-۱۳ماهیت تفکر انتقادی

 

اکثر صاحب‌نظران در این مورد توافق دارند که تفکر انتقادی، زمینه ایجاد مهارت هضم و ارزیابی دانش و فناوری جدید را برای فراگیران فراهم می‌کند.اما ماهیت تفکر انتقادی چیست؟ انجمن تفکر انتقادی به نقل از اسنایدر^[۴۲](۲۰۰۸) تفکر انتقادی را فرایند نظم دادن فکورانه، مفهوم سازی فعالانه، ماهرانه،کاربست، تحلیل، ترکیب و ارزیابی اطلاعات جمع‌ آوری شده یا تولید شده به وسیله مشاهده،تجربه، تأمل،استدلال یا ارتباطات به عنوان راهنما برای نظر و عمل تعریف ‌کرده‌است.بر طبق دیدگاه هالپرن^[۴۳] (۲۰۰۷) تفکر انتقادی استفاده از مهارت‌های شناختی است که احتمال نتایج مطلوب را افزایش می‌دهد و از آن برای توصیف فکری که هدفمند، دلیل مند و مبتنی بر هدایت است، استفاده می شود.در این جا هدف، شامل حل مسأله، استنتاج، فرمول بندی، برآورد احتمالات و تصمیم گیری می‌باشد.تفکر انتقادی مجموعه ای از مهارت‌های شناختی مثل شناسایی مباحث محوری و مفروضات ارزیابی رویداد و استنباط نتیجه تعریف می شود(استاپنیسکی و همکاران^[۴۴]،۲۰۰۸،ص۱۲).

 

با وجود اختلاف نظرهای موجود در این تعریف ها،هم پوشانی های زیادی نیز وجود دارند، که عبارتند از :بصیرت، عقلانیت، تفکر تأملی،دلیل جویی، شناسایی مفروضات زیربنایی، حل مسأله تصمیم گیری، خلاقیت، استنباط و ارزیابی.

 

از این رو لازم است تعلیم و تربیت در دوره معاصر بیش از گذشته کانون توجه خود را به جای محتوا بر فرایند و مهارت‌های تفکر انتقادی معطوف کند،تعلیم و تربیت انتقادی به خرد ورزی، نقد وتغییر، به عنوان ‌هدف‌های‌ ارزشمند آموزشی توجه می‌کند،این دیدگاه تلاش می‌کند تا شرایط واقعی اجتماعی تربیت را کشف کند، به همین سبب به نقادی اندیشه نیازمند است.برای تعلیم و تربیت، تحلیل انتقادی تضادهای اجتماعی، که تعیلم و تربیت در آن دخیل است مبنا و نقطه شروع مهمی به شمار می‌آید(پیج و مکورجی^[۴۵]،۲۰۰۷، ص۱۶).

 

تفکر انتقادی که تقریبا به معنای تفکر اندیشمندانه و منطقی است که روی تصمیم گیری برای انجام دادن چیزی یا باور آن متمرکز است و این شیوه تفکر، نقد کردن صرف نیست،همینطور، نگاه گله مندانه و شکایت آمیز هم نیست، بلکه نگاهی تیزبینانه است اما بیشتر اوقات کلمه انتقادی به معنای ضمنی نقد کردن را به ذهن شنونده متبادر می‌کند که بعد منفی دارد و تأثیری ناخوشایند و نامساعد به یک ایده،تئوری یا عمل می‌گذارد و اگر از واژه انتقادی در تفکر انتقادی این معنا استنباط شود، مسلماً به تفکر انتقادی به منزله نوعی ارزیابی غیر سازنده نگریسته می شود،در حالی که تفکر انتقادی فرایندی تحلیلی است که می‌تواند به شما کمک کند تا در جریان یک مسأله شیوه ای مؤثر وسازماندهی شده قرارگیرید و درباره آن مشکل فکر کنید، ‌به این سبب تفکر انتقادی می‌تواند سبب توسعه فرایندهای فکری از طریق گذر به فراتر از نگرش ها و تصورات خودمحورانه و توسعه دامنه تجربه دانش آموزان و آشنا کردن آن ها با ارزش ها و تصورات نوین باشد(علیپور و همکاران،۱۳۸۸،ص۵).

 

استفاده قرار گرفته است. در حال حاضر تنها تعداد اندکی مقالات مفهومی برای استفاده در زمینه‌های بالینی ‌در مورد بخشش چاپ شده است که ریشه مذهبی نداشته باشد. بررسی ادبیات مربوط به بخشش نشان می‌دهد دو دوره زمانی در توجه به مفهوم بخشش وجود دارد. اولین دوره از سال ۱۹۳۲ تا ۱۹۸۰ که بحث های نظری مختلف و با حداقل تحقیقات تجربی طراحی شده ‌در مورد جنبه‌های اساسی مفهوم بخشش صورت گرفته است . دوره دوم از سال ۱۹۸۰ تاکنون که توجه جدی تری به مفهوم بخشش دیده می شود. با مرور پیشینه مربوط به بخشش به تأثیرات سودمند بخشش بر روی مشکلات ناشی از خشم و افسردگی، موضوعات مربوط به خانواده، تکانه ها، سواستفاده های جنسی، اختلالات شخصیت، احساس گناه، سوء مصرف مواد، ارتباط زوجی شکسته شده و سلامت روان به طور کلی اشاره نموده اند (احتشام زاده واحدی، ۱۳۸۷).

 

تعریف عفو و گذشت

 

۱-بخشیدن گناه یک فرد به معنای فراموشی آن نیست: در حقیقت فراموش کردن می‌تواند یک نوع فرار از موقعیت تلقی شود که خود باعث کندی درمان و ممانعت از جراحی شدن برای بیرون آوردن غده آزردگی باشد که در روابط بین فردی ایجاد شده است. فراموش کردن و انکار نمودن آزردگی در روابط بین فردی خود یک مکانیزم روانی است که نمی گذارد درمان واقعی اتفاق بیفتد.

 

۲-بخشیدن به معنای آشتی نیست: امکان دارد که بخشیدن آشتی را تسهیل کند ولی همیشه بخشیدن دیگران منجر به آشتی نمی گردد. ما می‌توانیم افرادی را که موجب رنجش ما در گذشته شده اند ببخشیم و خود را از کینه آن ها خلاص کنیم ولی آشتی کردن و همکاری دوباره با آنان بستگی به میزان اعتمادی دارد که ما به آن ها داریم .

 

پس بخشیدن عبارت است از آزاد سازی فرد رنجیده از احساس خصومت، بدبینی ، کینه و سایر عواطف و احساسات منفی، در اثر آزاد شدن از این احساسات منفی، سلامت روانی و معنوی فرد رشد می‌کند و فرد آمادگی پیدا می‌کند که روابط بین فردی و متعالی خود را توسعه دهد و در جهت شکوفایی استعدادهای خودگام بردارد.

 

فواید و پیامدهای گذشت

 

۱-بخشش موجب آرامش فرد و رهایی او از عصبانیت و کینه و تنفر می‌گردد.

 

۲-بخشیدن موجب تغییرات اساسی در افکار افراد می‌گردد و افکار منفی و تخریبی آن ها را به افکار سازنده تبدیل می کند.

 

۳-بخشیدن موجب می شود که افراد با کرامت انسانی نسبت به فرد رنجاننده برخورد نمایند.

 

۴-بخشیدن افراد رنجاننده باعث می شود که فرد رنجیده بتواند رابطه صمیمی با دیگران بر قرار کند.

 

۵- بخشیدن یک ارزش اخلاقی است، عشق به دیگران همراه با حفظ حقوق خودتان از لحاظ اخلاقی امری با ارزش است ( غباری بناب، ۱۳۹۰) .

 

الگوها و نظریه های بخشش

 

دیدگاه شناختی: بخشش رایک نوع تغییر شناختی و ادراکی نسبت به خطا و خطاکار در نظر می‌گیرد( مالتبی و همکاران ، ۲۰۰۷).

 

دیدگاه روان تحلیلی : بخشش یک نوع توانایی ارتباطی و مربوط به خود^[۲۶] است . در اثر بخشش تعارضات ناشی از دلبستگی جداسازی و حل می شود ( هارویتز^[۲۷]، ۲۰۰۵) .

 

الگوهای مبتنی بر تیپ شناسی بخشش : این الگوها انواع بخشش را بررسی می‌کنند مانند بخشش ناپخته و عجولانه، بخشش بازداری شده، بخشش مشروط، بخشش کاذب یا شبه بخشش، بخشش زیرکانه، بخشش بی وقفه، بخشش اصیل.

 

الگوهای فرایندی (مرحله ایی) : این الگو بیشترین توجه را به خود جلب کرده و پژوهش های بیشتری را جهت داده است. با تکیه بر این الگو ها می توان مراحل بخشش را آموزش داد و به تدریج و مرحله به مرحله فرد را به بخشش نزدیک کرد ( دنتون و مارتین^[۲۸] ، ۱۹۹۸) .

 

الگوی پنج مرحله ایی ریپلی^[۲۹] و ورثینگتون (۲۰۰۲) : شامل یادآوری آسیب^[۳۰]، همدلی۶، تواضع۷، عمل و نگهداری۸ است . الگوی چهار مرحله ایی براندسما۹(۱۹۸۲) : شامل تخلیله و بیان احساسات منفی، مواجهه با حوادث گذشته و دردناک، درک نیازها، ‌انگیزش‌ها و دلایل رفتاری دیگران و بخشش است ( حمید پورو همکاران، ۱۳۸۹) .

 

مدل های بین فردی بائوماستر

 

بائوماستر ، اشلاین و سومر^[۳۱] (۱۹۹۸) برای بخشش دو مؤلفه‌ شناسایی نمودند . مؤلفه‌ درون فردی و دیگری مؤلفه‌ بین فردی . مؤلفه‌ درون فردی می‌تواند بخشش درونی یا کاستی آن را منعکس سازد . مؤلفه‌ بین فردی شامل ابراز بخشش به فرد خاطی است . قربانی می‌تواند بخشش را ابراز یا از ارائه ی آن امتناع ورزد این امر به چهار حالت ممکن منجر می شود . در حالت اول نه بخشش درونی و نه بخشش بیرونی شخص بی گذشت است و به فرد خاطی در خصوص بخشیده شدن حرفی زده نمی شود . با این حال چنانچه شخص احساس کند که فرد خاطی را نبخشیده است اما این مطلب را به فرد خاطی نگوید بخشش خاموش خوانده می شود . بخشش خاموش می‌تواند برای فرد قربانی منافعی داشته باشد ، می‌تواند احساس آرامش کند اما می‌تواند فرد رنجیده را در برابر فرد خاطی در موضع قدرت قرار دهد و شاید موجب گرفتن امتیاز شود . اگر فرد قربانی احساس بخشش نکند ، اما به فرد خاطی بگوید که او را بخشیده است ، بخشش پوچ اتفاق می افتد . بخشش پوچ زمانی اتفاق می افتد که قربانیان احساس کنند که هنجارهای اجتماعی بخشش را می طلبد این امر می‌تواند برای فرد قربانی گران تمام شود چون فرد خاطی در ظاهر بخشیده شده است ، ولی احساسات منفی پابرجا می مانند از این رو قربانی بخاطر تبعیت از هنجارهای اجتماعی و رهایی از فشار اجتماعی تبعیت از هنجارها ، منافع کمی عایدش می شود . در بخشش کامل ، بخشش درونی به فرد خطاکار اظهار و ابراز می شود هم فرد قربانی و هم فرد خطاکار سود خواهند برد .

 

مدل مبتنی برمصالحه ساپولسکی و وال

 

ساپولسکی^[۳۲] (۲۰۰۴) و وال^[۳۳] (۲۰۰۵) برای درک مصالحه قویا از نظریه ی تکاملی اقتباس نموده اند . در دسته های حیوانات که در مجاورت یکدیگر و به صورت اجتماعی زندگی می‌کنند تشریفاتی برای حل اختلافات و ناسازگاری ها لازم است . فرض شده است که تشریفات مصالحه ، انگیختگی را کاهش و روابط نزدیکتر را ترمیم می‌کند . انگیختگی کمتر که به دنبال مصالحه می‌آید می‌تواند پیش در آمدی برای بخشش باشد که حدس زده می شود بعدها در انسان‌ها به وجود می‌آید .

 

مدل دو سیستمی مک کالوگ