موضوع: "بدون موضوع"

مقاله دانشگاهی – سرمایه اجتماعی سازمانی چیست؟

ایده بررسی سرمایه اجتماعی در سازمان­ها در تحقیقات«پروساک و کوهن» (۲۰۰۱) مورد بررسی قرار گرفته است. افرادی مانند کوهن و پروساک که رابطه با توسعه سازمانی مطالعه داشته اند، به کارکنان، فرایند و تکنولوژی به عنوان منابعی برای اثربخشی سازمان با شک و تردید نگاه می­ کنند.

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

ادعا شده است که سرمایه اجتماعی می ­تواند به توسعه اقتصادی کمک کند. به طور اخص مزایای ادعا شده عبارتند از: به اشتراک گذاشتن بهتر دانش، ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد، کاهش نرخ جابجایی، کاهش هزینه استخدام، کمک به آموزش، ابقاء دانش سازمانی، کاهش تغییرات نیروی کار، افزایش فعالیت­های مرتبط با ثبات سازمانی و درک مشترک (کوهن و پروساک[۱]، ۲۰۰۱: ۶-۸). سرمایه اجتماعی سازمانی ویژگی روابط اجتماعی درون سازمانی و توانایی اجرای فعالیت­های دسته جمعی برای ثمر رساندن اهداف سازمانی می­باشد (لینا و وان بورن[۲]، ۱۹۹۹: ۸).

عکس مرتبط با اقتصاد

اهمیت سرمایه اجتماعی سازمانی در این است که سبب اجتماع افراد(گروه­ها، تیم­ها، و سازمان­ها و …) شده و باعث می­ شود که با همدیگر به طور موفقیت­آمیز کارها را به پایان برسانند. سرمایه اجتماعی سازمانی احساس انسجام از طریق اعتماد و همکاری ایجاد می­نماید. عناصری از قبیل: اعتماد، درک متقابل، تعهد و ثبات ارتباطی را به وجود می­آورد که سازمان­ها را در بازار متغیر حفظ می­نماید (کوهن و پروساک، ۲۰۰۱).

این سرمایه باعث انسجام کارکنان و مدیران می­ شود. این سرمایه از طریق تسهیل در فعالیت­های جمعی موفقیت­آمیز، ارزشی افزوده ایجاد می­نماید و منبعی است که می ­تواند مدیر و کارکنان را بهره­مند سازد. این سرمایه ویژگی تعاملات اجتماعی را در یک سازمان انعکاس می­دهد و می ­تواند با سایر منابع فیزیکی، مالی و انسانی برابری نماید (لینا۲۰۰۱ : ۲۲).

۱-۱-۲   مدل­هایی برای سنجش سرمایه اجتماعی

تا به حال روش یکسانی برای محاسبه سرمایه اجتماعی با توجه به بررسی­های گذشته که از متدولوژی­های فاقد عمومیت استفاده می­ کنند، تعیین نشده است. این حقیقت وابسته به عدم تجانس زیاد تعاریف سرمایه اجتماعی است. مدل­ها و ابزار مختلفی برای سنجش سرمایه اجتماعی ارائه شده است که در یک دسته­بندی کلی می­توان این ابزار را به دو بعد کیفی و کمی تقسیم نمود.

۱-۱-۲-۱   مدل­های کیفی سنجش سرمایه اجتماعی

الف- مدل CRLRA[3]

مدل­های کیفی مختلفی برای سنجش سرمایه اجتماعی ارائه شده است. به عنوان مثال، مدل CRLRA  که توسط فالک وکیلپاتریک[۴] در سال ۲۰۰۰ میلادی ارائه شده و توسط محققین زیادی مورد استفاد قرار گرفته است. این مدل سرمایه اجتماعی را در سه سطح خرد، میانی و کلان مورد بررسی قرار می­دهد. در سطح خرد، سرمایه اجتماعی اشاره به افراد موجود در شبکه دارد که بر اثر تعامل میان این افراد، شناخت حاصل هویت اعضا شکل می­گیرد. در سطح میانی، سرمایه اجتماعی به اجتماعات و گروه­ها و سازمان­ها اشاره دارد و باعث تقویت و ساخت بنیه ارزشی و تعاملی گروه می­ شود. در سطح کلان به جامعه که در برگیرنده سازمان­ها و گروه­ها مختلف است تمرکز داشته و موجب شکل گیری و تقویت مراودات و ارتباطات جمعی شده و ارزش­های مشترک را بهبود می­بخشد. مطابق شکل شماره ۲۲-۲ همه این سطوح با هم در ارتباط بوده و موجب تقویت یا نقصان همدیگر می­شوند (فالک و کیلپاتریک، ۲۰۰۱ به نقل از الوانی، ۱۳۸۰).

زیرساخت تعاملی و ارزش جامعه

 

 

سرمایه اجتماعی در سطح کلان(جامعه)

 

زیرساخت تعاملی و ارزشی گروه و سازمان

سرمایه اجتماعی در سطح میانی(سازمان)

 

 

سرمایه اجتماعی در سطح فرد(فرد)

ایجاد شناخت و شکل­ گیری هویت اعضا

 

 

 

شکل ‏۲‑۱۵: نحوه­ ارتباط سرمایه اجتماعی در سطوح مختلف (فالک و کیلپاتریک، ۲۰۰۱ به نقل از الوانی، ۱۳۸۰)

 

مدلCRLRA مبتنی بر تئوری منابع اجتماعی است، بر پایه این مدل، سرمایه اجتماعی شامل منابعی است که موجب افزایش ظرفیت جامعه و سازمان می­ شود. در سطح فردی، این منابع شامل شناخت و هویت است. منظور از منابع شناخت و دانش، دانستن منبع اطلاعاتی و شیوه ­های انجام کار و یا بر­طرف نمودن مشکلات پیش آمده در شبکه می­باشد. منابع هویت، اشاره به هنجارها و ارزش­ها دارد، به عبارتی منبع هویت به این که افراد تا چه اندازه دارای ارزش­ها و بینش­های مشترک بوده و قادر به کار با دیگران هستند تمرکز دارد. این منابع شناخت و هویت در سطح اجتماع و سازمان با هم تلفیق شده و منبعی از سرمایه اجتماعی برای آن سازمان و اجتماع پدید می­آورند که در سطح میانی به زیر ساختارهای ارزشی و تعاملی سازمان مربوط و در سطح کلان به زیر ساختارهای مراوده­ای و ارتباطی اجتماعی ختم می­ شود(الوانی- شیروانی،۱۳۸۳: ۹۸).

ب- مدل SCAT[5]

مدل نسبتا جامع کیفی که گرایش به تحلیل سرمایه اجتماعی در سطح سازمان دارد، مدل SCAT است که برای اولین بار در سال ۱۹۹۸ توسط« بین و هیکس»[۶] ارائه و سپس توسط محققین دیگر از جمله « کریشنا و شرادر»[۷] در سال ۱۹۹۹ توسعه داده شد. مدل SCAT سعی در تصویر ابعاد و ترکیب سرمایه اجتماعی در سطح سازمان دارد.

شکل ‏۲‑۱۶: مدل SCAT (فالک و کیلپاتریک، ۲۰۰۱ به نقل از الوانی، ۱۳۸۰)

در این مدل، سرمایه اجتماعی به دو سطح کلان و خرد تقسیم شده است، سطح کلان اشاره به محیطی دارد که سازمان در ان فعالیت دارد که شامل نقش قوانین، چارچوب حقوقی، نوع حکومت و نظام سیاسی، میزان عدم تمرکز و میزان مشارکت سیاسی افراد در خط­مشی کلان است. سرمایه اجتماعی مانند ارزشها، عقاید، نگرش­ها، رفتار و هنجارهای اجتماعی می ­پردازد. ارزش­ها شناختی به روحیه اعتماد و یکپارچگی اعضا و همین طور ارتباط متقابل میان اعضای یک جامعه وجود دارد می ­پردازد. این ارزش­ها شرایطی را در جامعه و سازمان بوجود می­آورند که در آن اعضا برای تولید کالای مشترک می­توانند با هم همکاری نمایند. بعد ساختاری سرمایه اجتماعی در برگیرنده ساختارها و شبکه­ هایی است که حاوی فرایندهای تصمیم ­گیری جمعی و روشن، رهبران پاسخگو و مسئولیت متقابل است. اگر چه پرداختن به سرمایه اجتماعی در سطح کلان ضروری است اما این مدل تلاش دارد تا میزان سرمایه اجتماعی را در شرکت­ها، سازمان­ها اندازه ­گیری نماید(همان منبع).

[۱] prusak & cohen

[۲] Leana & Van buren

[۳] Center For Research & Learning In Regional Australa

[۴] Falk & Kilpatric

[۵] SOCIAL CAPITAL ASSESSMENT TOOL

۱-۱-۱-۱ مدل کمّی سنجش سرمایه اجتماعی

اگر چه هنوز مدل کمّی مناسبی برای اندازگیری سرمایه اجتماعی ارائه نشده است و این امر ناشی از پیچیدگی مفهوم سرمایه اجتماعی است ولی برخی از صاحب نظران بیشتر گرایش به توضیح مفهومی و تأثیرات اقتصادی آن از جهت کاهش هزینه­ های تعاملات اجتماعی دارند. لذا با ارائه الگوهایی سعی دارند با بهره گرفتن از شیوه خود تحلیلی کمّی به اندازگیری سرمایه اجتماعی بپردازد. در اینجا به توصیف یکی از مد­ل­ها اکتفا می­کنیم؛ مطابق این مدل میزان سرمایه اجتماعی تابعی از مجموع ارزش منابع در اختیار اعضای شبکه ضربدر احتمال اینکه این اعضاء منابع را در اختیار فرد قرار دهند( در صورتی که فرد به این منابع محتاج باشد).

عکس مرتبط با اقتصاد

SiEAC= ΣViPi

در آنجا:

میزان سرمایه اجتماعی اگرi عضوی از شبکه  A باشد=SiEAC

 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی

مجموعه افراد شبکه ­ای که i عضوی از آن است=A

ارزش منابع در اختیار عضو=Vi

احتمال اینکه عضوi بتواند این منابع را در اختیا بگیرد=Pi

دانلود تحقیق و پایان نامه

میزان سرمایه اجتماعی قید شده در فرمول فوق، بستگی به سه عامل تعداد اعضای موجود در شبکه، احتمال واگذاری منابع در اختیار اعضای موجود در شبکه و میزان ارزش منابع در اختیار اعضای موجود در شبکه دارد به عبارتی هر چه شبکه گسترده­تر و وسیع­تر باشد، سرمایه اجتماعی تقویت گردید و بالعکس. همین طور هر چه میزان ارزش منابع و احتمال واگذاری منابع افزایش یابد، سرمایه اجتماعی به شکل تصاعدی افزوده می­ شود (نیکومرام و همکاران، ۱۳۹۲: ۱۱۹).

۱-۲     سرمایه اجتماعی و مدیریت دانش

ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﺍﻱ ﺍﺯ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻭ ﺫﺧﺎﻳﺮ ﺍﺭﺯﺷﻤﻨﺪﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﺑﺎﻟﻘﻮﻩ ﺩﺭ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﮔﺮﻭﻩ­ﻫﺎﻱ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ، ﺛﺎﻧﻮﻱ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﺑﺮﺧﻰ ﺍﺯ ﺍﻳﻦ ﺫﺧﺎﻳﺮ ﻛﻪ ﮔﺎﻩ ﺍﺯ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺍﺭﺯﺵ­ﻫﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﻧﻴﺰ ﻳﺎﺩ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ ﻋﺒﺎﺭﺗﻨﺪ ﺍﺯ ﺻﺪﺍﻗﺖ، ﺳﻼﻣﺖ ﻧﻔﺲ، ﻫﻤﺪﺭﺩﻱ، ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ، ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﻰ ﻭ ﻓﺪﺍﻛﺎﺭﻱ. ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﻳﻦ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻛﺎﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺳﻄﻮﺡ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺧﺮﺩ، ﻣﻴﺎﻧﻰ ﻭ ﻛﻼﻥ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﺳﺎﻥ، ﺳﺮﻳﻊ، ﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻭ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﻣﻰ­ﺳﺎﺯﺩ ﻭ ﺑﺪﻳﻦ ﻭﺳﻴﻠﻪ ﺁﻧﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺳﻴﺪﻥ ﺑﻪ ﺍﻫﺪﺍﻑ  ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻣﺸﺘﺮﻙ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﻛﻤﻚ ﻣﻰ­ﻛﻨﺪ (شارع­پور،۱۳۸۳). ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﺷﺒﻜﻪ­ﻫﺎﻱ ﻗﻮﻱ، ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﻭ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﺎﺕ ﺁﺷﻜﺎﺭ ﻣﻲﺳﺎﺯﺩ (جاکوب[۱]، ۱۹۶۵). ﻧﺎﻫﺎﭘﻴﺖ و ﮔﻮﺷﺎﻝ ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ، سرمایه اجتماعی ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﺟﻤﻊ ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﻟﻔﻌﻞ ﻭﺑﺎﻟﻘﻮﻩ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺩﺭﻭﻥ، ﻗﺎﺑﻞ ﺩﺳﺘﺮﺱ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﻭ ﻧﺎﺷﻲ ﺷﺪﻩ ﺍﺯ ﺷﺒﻜﻪ ﺭﻭﺍﺑﻂ ﻳﻚ ﻓﺮﺩ ﻳﺎ ﻳﻚ ﻭﺍﺣﺪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻣﻲ­ﻛﻨﻨﺪ. ﺍﺯ ﺩﻳﺪﮔﺎﻩ ﺁﻧﻬﺎ ﺳﺮﻣﺎﻳﻪ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻳﻜﻲ ﺍﺯ ﺩﺭ ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ­ﻫﺎ ﻭ ﺩﺍﺭﺍﺋﻲ­ﻫﺎﻱ ﻣﻬﻢ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻫﺎ «در ﺧﻠﻖ ﻭ ﺗﺴﻬﻴﻢ ﺩﺍﻧﺶ ﻛﻤﻚ ﺑﺴﻴﺎﺭ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﻭ ﺑﺮﺍﻱ ﺁﻧﻬﺎ ﻣﺰﻳﺖ ﺭﻗﺎﺑﺘﻰ ﺩﺭ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ سازمان­های ﺩﻳﮕﺮ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﻨﺪ» (ناهاپیت و گوشال، ۱۹۹۸). ﺳﺎﺧﺘﺎﺭﻫﺎﻱ ﺭﺳﻤﻲ که در ﻧﻤﻮﺩﺍﺭﻫـﺎﻱ ﺳﺎﺯﻣﺎﻧﻲ ﻧﻤﻮﺩ ﻣﻲﻳـﺎﺑﺪ، ﻗﻄﻌـﺎً ﻛﻞ ﺟﺮﻳﺎﻥﻫﺎﻱ ﻭﺍﻗﻌﻲ ﺩﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﻧﺸﺎﻥ ﻧﻤﻰﺩﻫﺪ ﻭ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﻏﻴﺮﺭﺳﻤﻲ ﺩﺭ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎ ﻧﻘﺶ ﺣﻴﺎﺗﻲ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺩﺭ سال­های ﺍﺧﻴﺮ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﻏﻴـﺮﺭﺳﻤﻲ ﺩﺭ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻫﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻣﺪﻳﺮﺍﻥ ﺍﺭﺷﺪ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺧﻮﺩ ﺟﻠﺐ ﻛﺮﺩﻩﺍﻧﺪ. ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻫﺎ ﺁﮔﺎﻩ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ ﻛﻪ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻫﻤﻜﺎﺭﺍﻧﻪ ﻭ ﺍﺯ ﻃﺮﻳﻖ ﺍﻳﻦ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻲﺷﻮﺩ. ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﺍﻳﻦ، ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺳﺎﺯﻣﺎﻥﻫﺎ ﺍﺯ ﻧﺤﻮﻩ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺍﻳﻦ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﻏﻴﺮﺭﺳﻤﻲ ﺍﻃﻼﻉ ﻧﺪﺍﺭﻧﺪ، ﺯﻳﺮﺍ آن­ها ﺭﺍ ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩ ﻭ ﻏﻴـﺮﻗﺎﺑﻞ ﻛﻨﺘﺮﻝ یافته­اند. ﻣﺤﻘﻘﺎﻥ، ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻳﻚ ﻋﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﺪﻱ ﺩﺭ ﺩﺭﻙ ﻓﺮﺁﻳﻨﺪ ﺧﻠﻖ ﺩﺍﻧﺶ دانسته ­اند. ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺜﺎﻝ ﻫﻴﻠﺪﺭﺕ[۲] (۲۰۰۴)  ﺍﻇﻬﺎﺭ ﻛﺮﺩﻩ ﻛﻪ ﺧﻠﻖ ﺩﺍﻧﺶ و  ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺑﻪ ﻃﻮﺭ ﺟﺪﺍ ﻧﺸﺪﻧﻲ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺮﺑﻮﻁ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻣﺜﺒﺖ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﻭﺟﻮﺩ ﺩﺍﺭﺩ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻫﺎﻧﮓ[۳] (۲۰۰۶) ﻣﻌﺘﻘﺪﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺕ ﻣﻴﺎﻥ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺩﺭ ﺷﺒﻜﻪ، ﺧﻠﻖ ﺩﺍﻧﺶ ﺭﺍ ﺗﺴﻬﻴﻞ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﻭ ﺍﺯ ﺁﻧﺠﺎ ﻛﻪ ﺩﺍﻧﺶ ﺩﺭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺕ ﻣﻮﺟﻮﺩ ﺩﺭ ﺷﺒﻜﻪ ﺟﺎﻱ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﻫﺮﭼﻪ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺕ ﻗﻮﻱﺗﺮ ﻭ ﭼﮕﺎﻟﻲ ﺷﺒﻜﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﻘﺪﺍﺭ ﺩﺍﻧﺸﻲ ﻛﻪ ﺩﺭ ﺷﺒﻜﻪ ﺟﺎﻱ ﻣﻲﮔﻴﺮﺩ، ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺍﺳﺖ .ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺷﺒﻜﻪﻫﺎﻱ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺷﺎﻧﺲ ﻫﻤﻜﺎﺭﻱ ﺭﺍ ﻓﺮﺍﻫﻢ ﻣﻲﻛﻨﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺎﻋﺚ ﺍﺷﺘﺮﺍﻙ ﻭ ﺍﺩﻏﺎﻡ ﺍﻟﮕﻮﻫﺎﻱ ﺫﻫﻨﻲ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻭ ﺗﺌﻮﺭﻱ­ﻫﺎﻱ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺍﺯ ﺣﻮﺯﻩ­ﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺠﺎﺭﺏ ﻣﻲ­ﺷﻮﺩ (جیراما[۴]، ۲۰۰۵).

۱-۲-۱   بعد ساختار سرمایه اجتماعی و چرخه مدیریت دانش

روابط متنوع: بعد ساختار سرمایه اجتماعی ،در شبکه اجتماعی مناسب مستتر است و فرصتی است برای نگهداری رابطان فعلی و توسعه روابط جدید.هر نقطه اتصال یک فرد برای فرد دیگر مفید نیست. بنابراین می­بایست بررسی مفید بودن هر تماس در مراحل اولیه روابط به عنوان هدف قرار گیرد. هنگامی که درباره­ تعاملات اجتماعی یا شبکه ­های اجتماعی صحبت می­ شود، کوگات[۵] (۲۰۰۰) به شبکه به عنوان دانش اشاره می­ کند. شبکه اجتماعی صحیح کمک می­ کند به نایابی منابع فائق آییم. شبکه ­های اجتماعی، با پیوندهای مستقیم و غیرمستقیم، قوی یا ضعیف، تأثیر مهمی بر اکتساب و انتقال دانش دارند. پیوندهای ضعیف برای جستجوی اطلاعات جدید و پیوندهای قوی برای انتقال دانش ضمنی پیچیده و دشوار برای تبادل، مناسب هستند. پیوندها می­توانند بر اساس مدت ارتباط، ارتباطات قراردادی، اهداف اساسی و تعداد و شدت تعاملات، ضعیف یا قوی قلمداد شوند (وبر و وبر[۶]،۲۰۰۷)(ماخذ:امینی ،۱۳۸۸،ص۶۱).

ارتباطات آزاد، ایده­های کارکنان در سازمان را با تسهیم دانش و یادگیری از تجارب یکدیگر تصرف می­ کند، توانایی کارمندان را برای دسترسی به اطلاعات مرتبط که در شبکه اجتماعی او قرار گرفته است، افزایش می­دهد و دسترسی به منابع اطلاعاتی که قبلاً در شبکه ­ها دست نخورده بودند ، را فراهم می­ کند. سازمان­ها می­بایست مجاری ارتباطی را میان همکاران پرورش دهند زیرا آنها می­توانند فرصت مکان­ یابی مهارت­ های مورد نیاز برای حل مشکلات مشخص را فراهم کند و توانایی کارکنان برای پیشنهاد کالا و خدمات مطلوب مشتریان را افزایش دهد. هر قدر ارتباطاط میان کارمندان بازتر باشد، جریان اطلاعات و ایده­ها از یک کارمند به کارمند دیگر بیشتر است. در نتیجه کارمندان در معرض تفکرات جدید درباره رویکرد­های کاری قرار می­گیرند و چنین شرایطی محرکی برای ذخیره سازی بیشتر رافراهم می­ کند.

روابط شخصی گرم و صمیمانه: تعاملات داوطلبانه، آشکار و شفاف، امکان گسترش عمیق­تر پیوند­های غیر رسمی، شخصی و رفتاری را فراهم می­سازند و این عوامل اثر تعیین کننده ­ای در موفقیت مدیریت دانش دارند. وجود روابط عاطفی فراگیر در ساختار­دهی سازمان به کارکنان اجازه می­دهد به ارزش­ها و توانمندی­های سازمانی به شیوه ­های سازمان­یافته پاسخ دهند. این بستر فرهنگی فرصت­های بسیار زیادی برای خلاقیت و نوآوری ایجاد می­ کند و در عین حال انسجام را نیز به همراه دارد. هم افزایی عواطف سازمانی و حداکثر کردن آزادی عمل کارکنان موجب تشویق مساعدت­های خلاقانه، ایجاد بینش سازمانی و در نهایت توسعه ظرفیت خود مدیریتی افراد و گروه­های سازمانی می­ شود توسعه سازمان­های دانش محور مستلزم پایان دادن اقدامات تحکمی عقلایی و تشویق گشودگی در روابط و تجربه­گرایی به منظور رسیدن به تنوع است. ساختارهای دانش محور به وجود تعادل بین تنوع (مساعدت­های چند­گانه) و وحدت (تبدیل مساعدت­های مختلف به عملکرد واحد سازمانی) نیاز دارند (همان ماخذ).

سازمان مناسب، انتشار با جریان کارای دانش سرو­کار دارد که ممکن است در ابتدا در الگوی سازمانی ارتباطات سیستماتیک همان­گونه که در مسیر­ها و گروه­های سازمانی تعریف شده است نهفته باشد یا نباشد. اگرچه اتصالات ممکن است بر اساس وابستگی و ابتکار افراد توسعه یابد سازمان خود می ­تواند فعالانه بین دریافت کننده و ارسال کننده­هایی که تلاش می­ کنند بهره­ور باشند، ارتباط ایجاد کند. هدف از انتشار دانش، ترکیب و در دسترس نگه داشتن دانش و قابل استفاده نمودن برای هر عضو سازمانی است. این به ویژه زمانی درست است که سازمان ترکیبات کاری سازگار (تیم­های اریب و غیر سیستماتیک ) را برای سازگاری پروژه­ های به موقع و حیاتی به کار گیرد. چون این تیم­ها لزوماً با هماهنگی­های ارتباطات از پیش تعیین شده سیستماتیک سازگار نیستند. دانش خلق  شده ممکن است در پایان پروژه گم شده و پایان پذیرد و هر نوع شانس بازگشت آتی(روی سرمایه گذاری) و انتشار را از دست بدهد. تحقیقات ونگر (۲۰۰۲) نشان می­دهد شرکت­هایی که تعاملات اجتماعی رسمی و غیر رسمی را تشویق می­ کنند، شانس انتشار دانش سازگار را در شبکه ­های غیر سیستماتیک افزایش می­ دهند.

چنانچه عملی مورد تشویق قرار نگیرد، تغییر می­ کند، افت کرده و یا بد انجام خواهد شد. بنابراین معیار­های اندازه ­گیری و سنجش عملکرد مناسب، ساختارهای تشویقی، پیش ­بینی­های آموزشی برای تشویق کارکنان برای اقدام در جهت اهداف شرکت و ایجاد اعتماد ضروری می­باشد. این امر باید برای تمامی افراد داخل سازمان هماهنگ(ونه ضرورتاً یکسان) باشد. علاوه بر این پاداش­ها و تشویق­ها لزوماً نباید مالی باشند (اکبر پور و کاظمی ،۱۳۸۶)، (ماخذ:امینی،۱۳۸۷).

[۱] jacobs

[۲]  Hildreth

[۳] Hung

[۴]  Jyrama

سیستم های اطلاعاتی و رایانه ها

توسعه رایانه ها چه بعد از سخت افزاری و چه از بعد نرم افزاری نقش بسزایی در توسعه سیستم های اطلاعاتی برای پردازش اطلاعات فراهم ساخت . برای بررسی چگونگی گسترش       سیستم های اطلاعاتی باید نسلهای  و دوره های پیشرفت رایانه را بشناسیم:

بطور کلی عموماً  رایانه ها را به ۵ نسل تقسیم بندی کرده اند :

سه نسل اول رایانه از طریق شناخت بخشهای الکترونیکی آن که درای قدرت محاسبه و منطق هستند بررسی می گردد . این تقسیم بندی به شرح زیر است .

دانلود پایان نامه

  1. رایانه های نسل اول : دریچه های الکترونیکی ( که بیشتر مکانیکی بوده اند)
  2. رایانه های نسل دوم : تزانزیستور
  3. رایانه های نسل سوم : مدار های مجتمع ( یا همان IC ها)

به نظر بعضی متخصصان رایانه های نسل چهارم و پنجم آنهایی هستند که بر اساس مجتمع سازی با  تراکنش بسیار بالا ( VLSI ) شکل گرفته اند . رایانه های نسل پنجم احتمالاً به آن دسته رایانه های اطلاق می شود که از رابطه های توسعه یافته  از هوش مصنوعی بهره گرفته اند ( رولی ، ص ۹۲-۹۱)

 

تحول رایانه از یک نسل به نسل بعدی از نظر های زیر سود مند :

۱- کوچک شدن اندازه رایانه ۲- بالا رفتن ضریب اطمینان ۳- کاهش مصرف برق                    ۴- بالا رفتن سرعت کار ۵- پایین آمدن قیمت و هزینه های کار کردن آن .

رایانه های امروزه پیشرفت کنونی خود را مدیون تراشه ها هستند که قابلیت ذخیره و پردازش     زیادتری نسبت به نسلهای قبلی دارند .

امروزه ابر رایانه هایی اختراع شده اند که توانایی انجام چندین میلیون عمل را در یک میلیون ثانیه دارا می باشند که از اینها در مسائلی چون پیش بینی زلزله و پیش بینی سکته تمامی مغزی و قلبی و ژنیتیک انسانی استفاده می شود .

مدارالکتریکی اصلی اکثر میکرو رایانه ها به شکل ذره ریز سیلیسیوم است که از ناخن انگشت هم کوچک تر است . رایانه شخصی یک میکرو رایانه است که فقط توسط یک نفر ، یا شاید چند نفری که در همان محل کار می کنند مورد استفاده قرار می گیرد . رایانه های شخصی را در هر مکان مانند سازمانهای بزرگ ، سازمانهای کوچک و حتی منازل می توان یافت . دستگاه های منگنه کارت که با اولین رایانه به صورت انبوه تولید شده بنام رمینگون رندیونیک I در سال ۱۹۵۱ کار گذاشته شد و استقرار یونیوک I ، توسط جنرال الکتریک در سال ۱۹۵۴ شروع استفاده رایانه برای پردازش اطلاعات بازرگانی بود که قابل ذکر است . که استفاده از رایانه در این دوره تنها به سازمانهای بزرگتر دولتی و موسسات تجاری محدود می شد . سیستم ها با معیار های امروزی بسیار گران بودند . مینی رایانه ها و سپس میکرو رایانه ها تاثیرات عمیقی را بر هزینه محاسبات بر جای نهاند . امروزه یک سازمان در هر اندازه ی می توان از عهده تامین یک رایانه بر آید . ( مک لوید ، ص ۲۴۱، ۲۴ ۱۹)

اولین کاربرد اصلی رایانه ، پردازش داده های حسابداری بود آن کاربرد با چهار عمل دیگر همراه بود : سیستم های اطلاعات مدیریت ، سیستم های پشتیبانی تصمیم ، اداره مجازی ، و سیستم های دانش محور ، همه این ۵ کاربرد ، سیستم اطلاعاتی رایانه محور را تشکیل می دهند .

حسابداری

روشی که همه سیستم ها در طول ده ۱۹۵۰ ، ۱۹۶۰ و اوایل ۱۹۷۰ توسعه دادند روش سنتی بود . در اوخ دهه ۱۹۷۰ یک گرایش جدیدی که بیشترین تاثیر را روی استفاده از رایانه گذشت دیده نشد . این گرایش افزایش علاقه بعضی از کابران در توسعه کاربرد های رایانه یشان بود . نامی که به این گرایش اطلاق شد کار با رایانه استفاده گر نهایی است کاربر نهایی مترادف با کاربرد می باشد باید در نظر داشته باشیم که کار با رایانه استفاده گر نهایی به خاطر چهار عامل متحول شد :

۱- افزایش سواد رایانه ی ۲- عقب افتادن خدمات اطلاعاتی ۳- قیمت کم سخت افزار ۴- نرم افزار های از پیش نوشته شده .

رایانه تاثیر مثبتی بر روی ملتهای بزرگ و کوچک گذاشته است. در کشور های کوچکتر ،  محدودیتهای دولتی کاربرد فن آوری را کند می کند . وقتی که دولت حامی باشد مانند مصر و تونس استفاده از رایانه می تواند شکوفا می شود . ملل کوچک تر علاوه بر استفاده از رایانه بری رفع نیاز های خود صنایع نرم افزار را برای صادرات محصولات خود به کاربران بازار جهانی ، توسعه داده اند . در اکثر مورد ، ایالات متحده رهبر جهانی در استفاده از رایانه می باشد ( مک لوید ، ص ۲۸ ، ۲۳، ۲۲، ۴)

متخصص اطلاعات می توانند مساعدت هایی را در هر مرحله از فرایند حل مساله انجام دهند . وقتی مسائل شناسائی شدند متخصصین اطلاعات می توانند برای درک آنها به استفاده گران کمک نمایند . در طی بیست و پنج سال اول پیدایش رایانه تنها مسئولیت متخصصین اطلاعات ، پیاده سازی      سیستم ها برای  استفاده گران بود . متخصصین ، دانش فنی را ارائه می کردند که استفاده کنندگان یا فاقد آن و یا به دلایل گوناگون قادر به تامین آن نبودند . این نوع فعالیت هنوز به عنوان وقت گیرترین بخش کار متخصصین اطلاعات به شمار می رود . متخصصین ، تمام سیستم های اتوماسیون اداری مبتنی بر رایانه و کلیه سیستم های خبره را اجرا می نمایند .

متخصصان اطلاعاتی که کار آنها  ارائه خدمات اطلاعاتی است شامل واحد هایی چون تحلیل گر سیستم ها ، مدیران پایگاه ، داده متخصصان شبکه ، برنامه نویس ها و اپراتور ها می باشند :

۲ – ۱۵   تحلیل گر سیستم ها

شخصی که با استفاده گر ، کار می کند تحلیل گر سیستم ها است . تحلیل گر سیستم ها به استفاده گر در شناسائی و درک مساله کمک نموده و سپس راه های مختلف حل مسائل را مورد توجه قرار     می دهد . هر روش مقدمتاً با بهره گرفتن از نمودار های ترسیمی مستند و روشی که بهترین حالت به نظر می رسد . پیشنهاد می گردد استفاده گر در مورد اجرای نظریه تحلیل گر سیستم ها تصمیم گیری       می کند تحلیل گران سیستم ها در تعریف مسائل و آماده کردن  اسناد نوشته شده در مورد چگونگی کمک رایانه در حل مسائل مهارت دارند ( مک لوید ص ۲۱-۱۹ و ۱۸۶-۱۸۵)

البته باید در نظر داشت که کار تحلیل گر سیستم تحلیل سیستم نیست . تحلیل سیستم بررسی سیستم موجود برای طراحی یک سیستم جدید یا کمبود یافته می باشد ( همان منبع ،ص ۱۹۴)

۲ – ۱۶  مدیران پایگاه داده ( DBAS )

در اوایل سالهای دهه  ۱۹۷۰ توجه به پایگاه های اطلاعاتی بقدری زیاد شد که شغل جدیدی بنام مدیر پایگاه اطلاعات به وجود آمد مدیر پایگاه اطلاعات مسئول ایجاد حفظ پایگاه اطلاعات است هر موسسه ی دارای یک مدیر پایگاه  اطلاعات نبوده بلکه در یک سازمان بزرگ چند شخص می توانند این عنوان را داشته باشند .

بطور کلی کار با کاربران و تحلیل گران سیستم ها در ایجاد پایگاه  های داده ای که شامل داده های  مورد نیاز برای تولید اطلاعات کاربران می باشد جزء وظایف مدیران پایگاه های داده می باشد یک پایگاه داده یک مجموعه یکپارچه از داده یا رایانه ای ا ست که طوری سازماندهی و ذخیره شده اند که عمل بازیابی را تسهیل کند . این یکپارچگی منطقی  رکورد ها در چندین فایل، مفهوم پایگاه داده نامیده می شود . دو هدف عمده مفهوم پایگاه داده کاهش داده های زاید و دستیابی به استقلال داده ها        می باشند . داده های زاید به آنی معنی است که داده های یکسان در چند پرونده ذخیره شوند استقلال داده ها توانایی تغییر دادن در ساختار داده ها بدون تغییر در برنامه هایی که داده  ها را پردازش  می کند ، می باشد استقلال داده ها با جای دادن جزئیات داده ها در جداول و فرهنگهایی که از نظر فیزیکی از برنامه ها جدا هستند ، انجام می گیرد . وقتی که شرکتی از مفهوم پایگاه داده ها پیروری می کند سلسله مراتب داده ها چنین می شود : پایگاه داده – پرونده ( فایل )  سند ( رکورد ) عنصر داده .

نرم افزاری که یکپارچگی منطقی را در پرونده ها ایجاد و حفظ می کند چه بصورت آشکار یا پنهان ، سیستم مدیریت پایگاه داده نامیده می شود . نمونه هایی از سیستم های مدیریت پایگاه داده که در یک ساختار سلسله مراتبی بکار می روند عبارتند از سیستم مدیریت اطلاعات ( MIS ) آی بی ام ( IBM ) و سیستم ۲۰۰۰اینتل ( Intel ) موج دوم  نو آوری در سیستم های مدیریت پایگاه داده بر اساس نرم افزار ارتباطی طرح ریزی شد و اولین بسته به منظور ارائه به کاربران رایانه های اصلی ( mainframe)  ارائه شد . مانند زبان پرسش ساختار / سیستم داده ها ( SQL/DS ) و پرسش با مثال ( QBE ) از   IBM   و نرم افزار اراکل ( Oracle ) از شرکت نرم افزاری ارتباطی ، بوجود آمدند ، تقریباً در همان زمان (حدود ۱۹۸۰) تهیه کنندگان نرم افزار ها شروع به توسعه  بسته های نرم افزاری سیستم های مدیریت پایگاه داده در مقیاس کوچک برای بازار ریز رایانه ها کردند . در طول سالهای اخیر توسعه سیستم های مدیریت اطلاعات بر بازار ریز رایانه ها متمرکز  شده و ساختار ارتباطی را به کار برده است مایکروسافت اکسس نمونه ای از سیستم مدیریت پایگاه  داده ارتباطی ریز رایانه می باشد . کاربرد پایگاه داده می تواند یک شخص با یک برنامه کاربردی باشد . شخص معمولاً پایگاه داده را ازطریق یک این استفاده می کند و اطلاعات داده ها را از طریق زبان پرسش  بازیابی می کند .

یک پرسش ( query ) تقاضای اطلاعات از پایگاه داده و زبان پرسش یک زبان مخصوص       کاربر پسند می باشد که به رایانه امکان جواب به آن پرسش را فراهم می سازد بطور کلی یک متخصص اطلاعاتی که مسئولیت پایگاه داده را به عهده دشته باشد مدیر پایگاه داده DBA نامیده می شود وظایف DBA  چهار حوزه برنامه ریزی ، اجرا ، اعمال و امنیت پایگاه داده می باشد ( همان منبع ، ص ۲۷۲، ۲۷۰، ۲۶۶، ۲۶۴،۲۱-۳)

۲ – ۱۷  متخصصان شبکه

مدیر شبکه ، مدیر کارشناس در زمینه تخصصی ارتباطات  است و سخت افزار و نرم افزار مورد نیاز را پیشنهاد می دهد . مدیر شبکه ، اجرا و نگهداری سیستم ها را نیز هدایت می کند . متخصصان شبکه با تحلیل گران سیستم ها و کاربران ، برای تاسیس شبکه ارتباطات داده ها که منابع رایانه ای گسترده سازمان را به هم وصل می کند . کار می کنند . مهارتهای متخصصان شبکه ، ترکیبی از زمینه های رایانه  و ارتباط از راه دور می باشد . همه وسایل ارتباطی  و رایانه ای متصل به هم یک شبکه نامیده می شوند . یک شبکه اساسی شامل یک پایانه و یک رایانه ای که توانایی فرستادن  و دریافت را داشته باشد ؛ مودم هایی که پیامها را از حالت آنالوگ به دیجیتال و از دیجیتال به آنالوگ تبدیل کنند  و یک مداری که یک یا چندین کانال را فراهم می آورد . می باشد . انواع اصلی شبکه عبارتند از WAN  برای شبکه گسترده ،   LAN برای  شبکه محلی MAN برای شبکه های کلان شهر می باشد . و پیکربندی معمولی سخت افزارهای ارتباطاتی شامل چندین پایانه هستند ۵ نوع پایانه اصلی وجود درند صفحه کلید ، تلفن دکمه ای ( شستی ) ( push- batton  )   محل فروش ، مجموعه  داده ها و پایانه هایی برای اهداف خاص ، واحد های کنترل خوشه ای ، چندین پاینه را در یک محل کنترل می کنند مودمها به جز مواردی که از تلفن دکمه ی به عنوان پایانه استفاده می شود ، همیشه مورد نیازند . شبکه های برای اشتراک زمانی ، پردازش  توزیع شده یا ارتباط رایانه ی مراجع / سرور ( خدمتگر ) بکار برده     می شوند . یک شبکه اشتراک زمانی فقط شامل یک رایانه و یک شبکه پردازش توزیع شده شامل بیش از یک رایانه می باشند . یک شبکه مراجع / سرور امکان انجام کار به صورت محلی مرکزی را می دهد . همه دستورات و نمونه ها می توانند از سرور به مراجعان تغییر جهت دهند . ما قسمتی از مدیریت داده ها همیشه در سرور باقی می ماند . نوع جدیدی از شبکه ها با آمدن اینترنت رایج شده است که بنام اینترانت معروف می باشد . به طوری که اینترنتی که به صورت داخلی  اطلاعات فقط خواندن ، انتشارات الکترونیکی برای اعضا را قابل دسترسی سازد  و امکان دسترسی پایگاه های داده و گروه های کاری را فراهم کند . اینترانت نامیده می شود ( مک لوید ، ص ۳۰۲-۳۰۱،۲۱)

 

 

 

برنامه نویس ها

برنامه نویس شخصی است که مستندات  تحلیل گر سیستم ها را به عنوان یک راهنما به کار گرفته و دستورات برنامه که باعث انجام عملیات لازم توسط رایانه می شود را تهیه می نماید . اکثر شرکتها که از رایانه های بزرگتر استفاده می کنند ، کارمندان متخصص اطلاعاتی دارند . اکثر این متخصصان در واحد های خدمات اطلاعاتی هستند اما بیشتر آنها در قسمت کاربران می باشند . وظیفه متخصصان طراحی سیستم های رایانه ای برای رفع نیاز های خاص شرکت می باشد محصول  تلاشهای آنها یک کتابخانه نرم افزاری از برنامه های معمول در شرکت می باشد که به این کار ، کاربرنامه نویسی         می گویند که نرم افزار خاص برای رفع نیاز های خاص شرکت که ممکن است در دیگر نرم افزار های از پیش نوشته شده لحاظ نشده باشد طراحی می کنند امروزه عموماً استقبال از نرم فزار های از پیش نوشته شده  بیشتر از طراحی نرم فزار های خاص برای یک شرکت خاص می باشد .

 

اپراتور ها

تجهیزات رایانه ی بزرگ چون رایانه ها مینفریم و ریز رایانه ها را اداره می کنند اپراتور ها ، تجهیزات را کنترل می کنند برگه های کاغذی چاپگر ها را عوض می کنند ، کتابخانه های نوار و  دیسکها را مدیریت کرده و بعضی وظایف مشابه را انجام می دهند .

کار برد سیستم اطلاعاتی رایانه محور

کاربرد سیستم های اطلاعاتی رایانه محور امروز در پنج محیط می باشد . پردازش داده های حسابداری ، سیستم های اطلاعات مدیریت MIS ، سیستم های پشتیبانی تصمیم ، اداره مجازی و سیستم های دانش محور ، پردازش داده های حسابداری از اولین کاربرد های رایانه و سیستم های اطلاعاتی بود .

سیستمی که کنترل و باز سازی اطلاعات را از دنیای محیطی و عملیات بازرگانی داخل سازمان بعهده دارد ، بطریقی که با سازماندهی و انتخاب داده ها اطلاعات لازم را چهت اتخاذ تصمیم ، برنامه ریزی و کنترل برای مدیران آماده سازد سیستم اطلاعاتی مدیریت نامیده می شود . مدیران همواره بدنبال اطلاعات هستند و اتخاذ تصمیمات آنان بر اساس داده های مرتبط  و با موضوع تصمیم است در گذشته منابع اطلاعات آنان اتفاقی و غیر مطمئن و به طرق مختلف و گوناگون بوده و اطلاعات آنان از طریق مقامات مافوق و یا مرئوسین و سایر پرسنل سازمان تامین می شد . که عدم اطمینان  و اتکاء به صحت طلاعات را تشدید می کرد زیرا افراد اطلاعات را با افزایش و یا کاهش به مقامات و مسئولین منتقل می کردند . لذا اطمینانی از درستی آن نبود . تجهیز مدیریت به یک سیستم اطلاعاتی صحیح و مطمئن که توانایی مدیریت را در اتخاذ تصمیم برنامه ریزی و کنترل سازمان یاری دهد دارای یک روند تاریخی است و این سیر تاریخی با مفاهیم دفتر اداری دوبل که توسط پروز لوکاپاکلیلی ((LUCKA   PAKELILY ))  در سال ۱۴۹۴ ارائه شد آغاز  گردید . سیستم های اطلاعات مدیریت تا قرن بیستم با تأثی به حرکت خود ادامه داد و شاید علت آن عدم توانایی بشر در حفظ ، نگهداری و بازیابی اطلاعات بود . با توسعه رایانه های با ظرفیت ، سرعت و دقت بالا در اوسط قرن بیستم تکامل و کاربرد مفاهیم سیستم های اطلاعاتی مدیریت ، با روندی دیگر و با سرعت بیشتری توسعه یافت که حاصل آن تغییرات در عملیات و فعالیتها و وظایف سازمانهای تجاری دنیا به شرح زیر شد :

۱- مدیریت متمرکز و تکیه بر محور های متمرکز اطلاعات و بهره گیری از فن آوری پیشرفته .

۲-  طراحی اطلاعات و ارائه گزارشات لازم مورد نیاز برای اتخاذ تصمیم مدیریت ، برنامه ریزی و کنترل سازمان.

۳- طراحی سیستم اطلاعات مدیریت با تکیه بر کنترل و سیستم های اطلاعاتی مدیریت کنترل پروژه.

نتایج حاصل از این مفاهیم ، MIS یا سیستم های اطلاعاتی مدیریت نامیده می شوند هدف سیستم های اطلاعاتی مدیریتی افزایش روند ارائه و اداره اطلاعات و کاهش حدس و گمان در حل مشکلات در سطوع مختلف سازمانی ازطریق سیستم های باز خور اطلاعات و بازتاب  بازیابی اطلاعات در جهت تکامل داده های  جدید به سیستم است . MIS  شامل سه جزء است : مدیریت ، اطلاعات و سیستم .

MISنه تنها مدیران را امور استراتژِیک حمایت می کند ، بلکه در تصمیمات تکراری و روزمره نیز اطلاعات لازم را در اختیار مدیران تاکتیکی قرار می دهد و آنها را قادر می سازد تا به اطلاعاتی دست یابند که جهت تصمیماتشان کمک موثری باشد . MIS می تواند تصاویری از مغایرتها و انحرافات از برنامه های تعیین شده را نیز آشکار سازد و چنین اطلاعاتی ازطریق تهیه گزارشات مدیریت در قالبها و تصاویر منطقی و قابل تعبیر و تفسیر و تجربه و تحلیل در اختیار مدیریت قرار می گیرد . زیر مجموعه های سیستم MIS   عبارتند از :

سیستم های اطلاعاتی مدیریت نیروی انسانی ، سیستم های اطلاعاتی مدیریت مالی و حسابداری ، سیستم های اطلاعاتی مدیریت تولید و سیستم های اطلاعاتی بازار یابی  و فروش که متکی بر پایگاه های مشترک  و متقابل است مدیران MIS   بایستی از دنیای حقیقی و سیستم های موجود در سازمان مطلع باشند تا بتوانند نقش موثری را ایفا کنند و به همین دلیل بایستی اطلاعات صحیح در اختیار شان قرار گیرد . یکی از نقشهای مهم مدیر MIS  ، آگاهی و تفسیر از عوامل محیطی و بیرونی سازمان است . مدیران MIS بایستی از ارزشهای سیستم های موجود مطلع گردند و اینکه سیستم های دستی موجود چه اطلاعات و نقشی را بعهده درند . عملاًٌ مدیر MIS برای طراحی و کنترل شرکت به معاون خدمات اجرایی یا معاون ارشد گزارش می دهد در بسیاری از شرکتها ، شاخه معاونت MIS بوجود می آید که گزارش خود را مستقیماً به مدیریت عالی تسلیم می دارد ( مومنی ، ص ۳۲ ، ۲۶-)

به سبب مزایای MIS چون ارتباطات نزدیکتر ، کنترل دقیقتر و گرد آوری داده های مطمئن تر و پردازش سریعتر داده ها و تبدیل  آنها به اطلاعات مدیران ، از سیستم های اطلاعاتی مدیریت در برنامه ریزی سازماندهی ، رهبری و ایجاد انگیزه ، گزارش دهی و کنترل استفاده کرده و این اعمال مدیریتی را با نهایت دقت و کار آیی ، در مدت زمان بسیار کمتری در سازمان انجام می دهد . حال برای انجام این کارها مدیریت باید واسطی به نام مدیر سیستم اطلاعاتی مدیریت برای ارائه بهتر و خدمات برای مدیریت ، ضروری می باشد . موسساتی که به سیستم های اطلاعات مدیریت اولیه مبادرت نمودند چیز های دیگری فرا گرفتند . در این دوره  مشخص شد که مانع عمده در استفاده از سیستم های اطلاعات مدیریت ، مدیران هستند . مدیران به عنوان یک گروه در مورد رایانه اطلاعی نداشتند آنان از کارهای خود آگاه و می دانستند چگونه مسائل را حل کنند : لکن  به اندازه کافی در مورد نقش اطلاعات در حل مسائل توجه نکرده بودند . در نتیجه برای مدیران بیان این که دقیقاً از سیستم اطلاعات مدیریت چه   می خواهند دشوار بود . این وضعیت برای متخصصین اطلاعات غیر قابل تحمل بود زیرا که دانسته های آنان از مدیریت کم بود ، آنها نمی دانستند چه سوالاتی را پرسش نمایند ، با طی زمان مدیران درباره رایانه و در مورد فرایند های مورد اجرا در حل مسائل تجربه آموختند و متخصصین اطلاعات نیز مبانی مدیریت را فرا گرفتند . سیستم های اطلاعات  مدیریت برای انطباق بیشتر با نیاز های مدیران اصلاح  و توسعه یافت . عاقبت جایگاه سیستم اطلاعات مدیریت به عنوان یک زمینه عمده استفاده از رایانه مستحکم شد . سیستم اطلاعات مدیریت به دو طریق عمده در حل مساله کمک می کند : یک منبع اطلاعات در پهنه سازمان فراهم می نماید. و نیز به شناسائی و درک مساله کمک می کند . نور ساطع از سیستم اطلاعات مدیریت با این هدف است که برای مدیران علائم مساله بیان متحمل الوقوع بودن مسائل را اعلام دارد . ضعف عمده سیستم  اطلاعات مدیریت آن ست که نمی تواند نیاز های خاص  هر فرد را برطرف کند ، مساله را بر آورد سازد . اغلب او قات سیستم اطلاعات  مدیریت اطلاعات دقیق مورد نیاز را فراهم نمی کند مفهوم سیستم پشتیبان تصمیم در پاسخ به چنین نیازی بوجود آمد            ( مک لوید ، ص ۴۳۴ ،  ۴۱۵- ۴۱۱ )

از آنجا که سیستم اطلاعات مدیریت بشر تحت تاثیر رایانه و اتوماسیون می باشد ، ممکن است نا خواسته بعضی  تغییرات رفتاری در کارمندان بوجود آید که لزوم توجه  به فاکتور انسانی را در موسسات می رساند . کارکنان شرکتهایی که برای اولین بار سیستم های پردازش داده ها را نصب کرده بود ، احساس ترس کردند . کارکنان از این می ترسیدند که رایانه  ها باعث بیکاری آنها شود  که عملاً رایانه ای شدن بکاهند ، به علت اینکه سیستم  اطلاعات مدیریت آنها را مخفیانه کنترل کرده و به حریم شخصی آنها وارد شود ، می ترسیدند . ساده ترین راه ابراز ترس کارکنان از سیستم جدید اعلام این ترس به مدیر خواهد بود . البته باید این را در نظر داشت که اکثر کارکنان ترس خود را پنهان می کنند.  در صورت اول  مشکل اینجاست که بعضی مدیران هم  ممکن است از سیستم جدید ، خود ترس داشته باشند در چنین مواقعی چنین مدیری نمی خواهد اطلاعات را با دیگران تقسیم کند . دلیل آنها این است که آنها اطلاعات را جمع  کرده اند و باید توانایی استفاده از آن را  داشته باشند . باید برنامه ای برای کاهش یا زدودن این ترس از طرف مدیران اندیشه شود .

مدیریت شرکت می تواند با اجرای تدابیر زیر از ترس کارکنان بکاهد :

۱-  استفاده از رایانه به عنوان یک وسیله ارتقای شغلی بادادن کار های تکراری خسته کننده به رایانه و دادن کار هایی که توانایی های آنها را به چالش بر می انگیزد ؛

۲- استفاده از ارتباطات رسمی برای حفظ آگاهی کارکنان از توجهات شرکت ؛

۳-  ساخت یک رابطه مطمئن بین کارکنان ، متخصصان اطلاعاتی و مدیریت ؛

پژوهش – مقایسه انواع سیستم های اطلاعاتی

اتوماسیون اداری برای جریان اطلاعات در داخل سازمان مناسب تر است تا بین سازمان و محیط ، زیرا خیلی از کاربرد های اتوماسیون اداری به فرستنده و دریافت کننده برای استفاده از وسایل سازگار و یا پروتکل های ارتباطات نیاز دارد . البته باید مد نظر داشت که انوماسیون  اداری تمام ارتباطات را فراهم نمی سازد . مدیران هنوز از تلفن ، جلسات حضوری و خواندن گزارشهای اداری استفاده می کنند اتوماسیون اداری راهی برای تکمیل و ایجاد ارتباطات خاص است ، ولی هنوز مدیران به استفاده از گزارشهای غیر رسمی ادامه می دهند .

اتوماسیون اداری عمدتاً یک سیستم رسمی با رویه تعریف شده است که بایستی در ارتباطات با دیگر سیستم های رسمی مانند سیستم پشتیبانی تصمیم گیری مورد استفاده قرار گیرد . کاربرد اتوماسیون اداری بسیار ساده است . بنابراین ، احتمال استفاده مدیر از آن بیشتر است . یک مدیر بایستی هم رایانه و هم دانش  MISرا به منظور استفاده از بعضی از ابزار های پیچیده سیستم پشتیبانی تصمیم گیری دارا باشد . ولی استفاده از اتوماسیون اداری احتیاج به چنین ابزار پیچیده توسط مدیر را ندارد به همین دلیل اتوماسیون اداری از جذابیت خاصی بر خوردار است .

آدرس سایت برای متن کامل پایان نامه ها

از لحاظ حل مسئله و فضای حل مسئله نیز می توان کاربرد های انواع سیستم های اطلاعاتی را با هم مورد مقایسه قرار داد ، شکل شماره ۲ نشان دهنده این تفاوت است . کاربرد های اتوماسیون اداری با شخص مدیران انطباق یافته و بهترین شکل برای مسائل کمتر ساختار یافته که ارتباطات غیر رسمی فراوان است وفق می یابد . با وجود آنکه سیستم اتوماسیون اداری اطلاعات حل مسئله را در اختیار قرار می دهد . تصمیم در مورد نحوه به کار گیری آن به مدیران محول می شود .

سیستم های اطلاعاتی مدیریت  (MIS )

داده های سیستم های تی – پی – اس را برای نظارت بر عملکرد سازمان در اختیار مدیران قرار     می دهند . سیستم اطلاعات مدیریت سیستمی است برای تبدیل داده به اطلاعات از منابع داخلی و خارجی و بر قراری ارتباط بین اطلاعات در یک شکل مناسب برای مدیران در همه سطوح و در همه وظایف برای قادر ساختن آنها به اخذ تصمیمات به موقع و اثر بخش برای برنامه ریزی ، هدایت و کنترل فعالیتهایی که انها مسئول آنها هستند .

سیستم اطلاعات  مدیریت ترکیبی است از تصمیم گیری و اجرای عملیات پردازش داده های حاصل از تبادلات ، سیستم های اطلاعاتی پشتیبانی از فرایند تصمیم گیری را بر عهده دارند و یکی  از منابع با ارزش سازمان محسوب می شوند .

سیستم اطلاعات مدیریت به طور ساده سیستمی است متشکل از مجموعه افراد ، دستور العملها ، داده ها ، سخت افزار و نرم افزار که به جمع آوری ، ثبت پردازش و ارتباط داده ها برای پردازشهای تراکنشی در سطح عملیات و ارائه اطلاعات در پشتیبانی از تصمیم گیریهایی مدیریتی می پردازد . این تعریف به چند مورد اشاره داد .

۱- سیستم اطلاعات می تواند دستی یا رایانه ای باشد .

۲- هدف از سیستم های اطلاعات پشتیبانی از عملیات تصمیمات است .

۳- محور اساسی سیستم های اطلاعاتی افراد ، مدیریت ، اطلاعات و سیسستمهای سازمان است .     ( صرافی زده ،ص ۴۵ : ۱۳۸۳)

سیستم اطلاعات مدیریت  (MIS )

تقسیم بندی سیستم های اطلاعات مدیریت بر اساس ساختار :

سیستم های اطلاعات بخشی :

سازمانها از سیستم های اطلاعات مختلفی در سطح واحد های عملکردی خود استفاده می کنند . برنامه های کاربردی غالباً به منظور انجام تعاملات خاصی طراحی می گردد . مثلاً سیستم پردازش حقوق و دستمزد و یا سیستم حسابهای پرداختی . مجموعه این سیستم ها عملکرد های یک واحد  خاص را پشتیبانی می کنند مانند سیستم اطلاعات حسابداری .

حسابداری

سیستم های اطلاعات سازمانی

مجموعه سیستم های اطلاعات که جهت بخشهای مختلف طراحی گردیده است را می توان به صورت یکپارچه جهت پشتیبانی از سازمان مورد استفاده  اطلاعات سیستم های کاربردی را جهت برنامه ریزی ها و طراحی های سازمانی میسر می کند .

سیستم های میان سازمانی

استفاده از این سیستم ها به منظور تبادل اطلاعات و انجام تعاملات میان چندین سازمان انجام       می گیرد و چندین سازمان را به یکدیگر مرتبط می نمایند . این سیستم ها می تواند جهت موسساتی که با یکدیگر اشتراک منابع دارند ، طراحی شوند ، معمولاً از شبکه های اکسترانت جهت این ارتباط استفاده می شود ( صرفی زاده ، ۵۰: ۸۳ )

سیستم پشتیبانی تصمیم ( DSS )

سیستم های اطلاعات مدیریت اشکالاتی دارد که سیستم های پشتیبانی تصمیم برای رفع آنها بوجود آمده است . سیستم اطلاعات مدیریت به منظور تدارک پشتیبانی شخصی برای هر مدیر نمی باشد . این ضعف سیستم اطلاعات مدیریت ، اقداماتی را باعث شد که منتهی به مفهوم سیستم پشتیبانی تصمیم گشت . سیستم پشتیبانی تصمیم به عنوان یک سیستم متکی بر رایانه به منظور  استفاده توسط یک مدیر خاص یا گروهی از مدیران در هر سطح سازمانی بری اتخاذ تصمیم در فرایند حل مساله نیمه ساختاری ، تعریف می شود . سیستم پشتیبانی  خروجی به شکل  گزارشات ادواری یا خاص ، یا نتایج مشابه سازیهای ریاضی را ایجاد می کند استیون . ال . آلر پس از مطاله پنجاه و شش موسسه ، شش نوع سیستم پشتیبانی تصمیم را شناسائی نمود . ساده ترین سیستم پشتیبانی تصمیم از طریق ایجاد توانایی بازیابی عناصر داده از پایگاه اطلاعات به مدیر کمک می کند .پیچیده ترین سیستم پشتیبانی تصمیم عملاً  تصمیماتی را برای مدیر اتخاذ می نماید .

 

سیستم تصمیم در مقابل سیستم اطلاعات مدیریت

  • فرد را حمایت می کند ۲- حمایت مستقیم ایجاد می کند ۳- تمام مراحل حل مساله را حمایت می نماید . ۴- مسائل نیمه ساختاری را حمایت می کند ۵- بر پشتیبانی تصمیم تاکید دارد .

مفهوم سیستم  پشتیبانی تصمیم ، شکستهای اولیه سیستم اطلاعات مدیریت را تجربه نکرد . به احتمال قوی دلیل اصلی آن ، دامنه محدود تر سیستم  پشتیبانی تصمیم است بر خورد ملایم تر سیستم پشتیبانی تصمیم ، شانس موفقیت خود را حداکثر می کند ( مک لوید ، ص ۴۴۴ – ۴۲۲ )

سیستم های پشتیبانی گیری  ( DSS  )

سیستم پشتیبانی تصمیم ابزار بهره وری در دست کارکنان فکری است تا آنها را در امر تصمیم گیری یاری رساند . پردازش معاملات به موضوعات عملیاتی روشن مربوط می باشد و لذا سیستم پشتیبانی تصمیم شامل کلیه اجزاء سیستم اطلاعاتی مدیریت بجز پردازش معاملات است . ( طالقانی ، ۸۲)

Efficiency بهره وری

سیستم پشتیبانی تصمیم گیری ، سیستمی است که به منظور پشتیبانی از تصمیم گیرندگان در سطوح مختلف سازمان با تاکید بر تصمیمات شبه ساختاری و غیر ساختاری طراحی و به کار گرفته می شود . این سیستم از طریق مدل سازی  می تواند مسائل پیچیده را حل و راهکار را بر اساس منطق پیشنهاد کند . مثلاً ارائه بهترین ترکیب کالا یا قیمت در تولید و یا مشخص کردن نقاط توزیع در سیستم فروش  سیستم پشتیبانی تصمیم  گیری ، تصمیم نمی گیرد ( یعنی در مراحل تصمیم گیری ، مرحله انتخاب را انجام نمی دهد ) بلکه راه حل پیشنهاد می کند و این تصمیم گیرنده است که با توجه به نتایج تحلیل های انجام شده ، انتخاب راه حل می کند . اجزا  این سیستم عبارتند از :پایگاه مدل – پایگاه داده – مدیریت پایگاه مدل – مدیریت پایگاه داده – برنامه رابط

ویژگیهای سیستم پشتیبانی تصمیم گیری عبارتند از:

نیاز به سخت فزار ، نرم افزار و نیروی انسانی ( طراح و کاربر ) دارد . نرم افزار شامل بخشهای مدل سازی و تجلیل داده هاست .

به منظور پشتیبانی از تصمیم گیری و تصمیمات شبه ساختاری و غیر ساختاری طراحی می شود . از مدیران و تصمیم گیرندگان کلیه سطوح سازمان پشتیبانی می کند . به منظور ارتقا ء  اثر بخشی و کارایی فرایند تصمیم گیری طراحی  می شود . در فرایند تصمیم گیری تا مرحله تحلیل را انجام می دهد ولی انتخاب به عهده کاربراست . از مدل سازی استفاده می کند . مدلها عمدتاً مدلهایی هستند که در پژوهش عملیاتی توسعه می یابند . تحلیها وابستگی زیادی به داده ها دارند .

بکار گیری سیستم پشتیبانی تصمیم گیری

بکار گیری سیستم پشتیبانی تصمیم گیری یک فرایند تعاملی است که می تواند به وسیله پنج مرحله زیر خلاصه شود :

۱- بررسی و صورت بندی مساله به طوری که مساله بتواند بیشتر مطالعه شود .

۲- تعیین پارامتر ها و متغیر های مرتبط تا به  کاربر درکی از موقعیت بدهد .

۳- صورت بندی مدل به وسیله پارامتر ها و متغیر های بهم مرتبط

۴- آزمایش مدل برای تعیین ثبات راه حلها از طریق تهیه داده ها برای متغیر ها و پردازش و محاسبه برای تعیین نتایج

۵- پالایش مساله ها ، مدل بندرت در ابتدا صحیح است و غالباً نیاز به برخی اصلاحات دارد .        ( صرافی زده ، ص ۶۲: ۱۳۸۳).

سیستم های پشتیبانی گروهی  (GSS)

این سیستم از گروه های کاری که به کار خاصی اشتغال دارند و هدف مشترکی دارند پشتیبانی      می کند . این سیستم از ابزار های کار گروهی بهره می گیرد با پیشرفت فناوری ارتباطات سیستم های پشتیبانی تصمیمات گروهی قادرند تا از گروه های کاری به صورتهای مختلف جدا از زمان و مکان پشتیبانی کنند . استفاده از نرم افزار های گروهی امروزه در سازمانهای نوین بسیار رایج می باشد . سازمانها باطراحی اتاقهای تصمیم گیری و تجهیز آنها به ابزار های مختلف مانند .ویدئو پروژکتور، تابلوهای الکترونیکی ، تجهیزات ارتباط با اینترنت و رایانه های مجهز به نرم افزار های طراحی و تحقیق می توانند کارایی گروه های تصمیم گیرنده را افزایش دهند . این عمل به تسریع زمان تصمیم گیری و کاهش هزینه ها می انجامد ( طرفی زاده ، ص ۶۴ : ۱۳۸۳).

سیستم پردازش معاملات  ( TPS )

پردازش معاملات بخش مهمی از سیستم اطلاعاتی مدیریت را تشکیل می دهد . اگر چه سیستم های پشتیبان تصمیم نیز جهت تصمیم گیریها در سراسر سازمان بکار گرفته می شود و در موفقیت سازمان نقش مهمی را ایفا می نماید ، ولی بخش نسبتاً کوچکی از منابع محاسباتی را در بر می گیرد و بر عکس آن پردازش معاملات بخش اعظمی از هزینه های معاملاتی سیستم اطلاعاتی مدیریت را بخود اختصاص می دهد . اکثر فعالیتهای روزمره سیستم اطلاعاتی  مدیریت جامع ، از طریق سیستم  پردازش معاملات اداره و اجرا می شوند و در صورت بروز مشکل این سیستم پاسخگو خواهد بود .

سیستم پردازشی تعاملات   ( TPS )

سیستم های پردازشی تعاملات از اولین سیستمهایی هستند که با ورود رایانه ها به سازمانها شکل گرفتند . این سیستم ها جایگزین روش دستی می شوند و امور ساخت یافته ای مانند نگهداری سوابق، کنترل انبار ، محاسبه حقوق و دستمزد و غیره را انجام می دهند . تاکید این سیستم بر پردازش حجم عظیمی از داده هاست  و از این طریق کاهش هزینه های عملیات در سازمان را به همراه دارند . امور عملیاتی سازمان که ماهیتی تکراری و مستمر دارند و به دلیل حجم بالا ، نیروی انسانی زیادی را به خود اختصاص می دهند ، را می توان از طریق بکار گیری سیستم های پردازشی تعاملی مکانیزه کرد و از تعداد نیروی انسانی کاست ( صرافی زاده ، ص ۵۳ : ۱۳۸۳ ) : مدل عمومی TPS ص ۵۴ )

هوش مصنوعی ، سیستم های خبره و تاثیر آن بر سیستم های پشتیبانی تصمیم

هوش مصنوعی فعالیت ایجاد توانایی در ماشین هایی چون رایانه جهت به نمایش کاربرد رایانه تا به امروز بود که تلاش می کند تا بعضی انواع منطق انسانی را تقلید کند . نطفه های هوش مصنوعی فقط دو  سال پس از استقرار اولین رایانه برای استفاده در بازرگانی گذارده شد . تحقیق هوش مصنوعی ادامه یافت ما به هدفهای محدود تر کاربرد های رایانه ، چون سیستم اطلاعات مدیریت و سیستم پشتیبانی تصمیم منجر شد . ولیکن در طی زمان پژوهش مداوم ادامه یافت تا مرزهای  استفاده از رایانه برای اموری که عمدتاً هوش انسان را طلب می کند . گسترش یابد . یک زیر مجموعه اصلی هوش مصنوعی ، سیستم های خبره هستند . سیستم خبره یک برنامه رایانه ای است که به صورت یک انسان خبره عمل نموده و استفاده گر را در نحوه حل یک مساله راهنمایی می کند . عمل استفاده از یک سیستم خبره را مشورت می نامند که استفاده کننده با سیستم خبره برای راهنمایی مشورت می کند . مفهوم سیستم های خبره براین فرض استوار است که دانش متخصصین در حافظه رایانه ضبط و در دسترس کسانی که به کاربرد آن دانش نیاز دارند قرار گیرد . یک سیستم پشتیبانی تصمیم شامل برنامه هایی است که منعکس کننده چگونگی اعتقاد یک مدیر در حل یک مساله می باشد . یک سیستم خبره ، از طرف دیگر فرصتی برای تصمیم گیریها پیش می آورد که از قابلیت‌های مدیر افزونتر است . تمایز دیگر بین سیستم خبره و سیستم پشتیبانی تصمیم ، توانایی سیستم خبره در توصیف نحوه استدلال جهت نیل به راه حل خاص است . اغلب اوقات شرح نحوه دستیابی به یک راه حل ، از خود راه حل ارزشمند تر است .

داده هایی که بوسیله برنامه های سیستم پشتیبانی تصمیم استفاده می شود ، اصلاً صورت عددی بوده و برنامه ها ، تاکید بر استفاده از روش های ریاضی دارند ، لیکن داده هایی که به وسیله سیستم های خبره بکار می رود نمادی تر بوده و اغلب بصورت متن تشریح می باشد . برنامه هایی سیستم های خبره بر بکارگیری برنامه های منطقی تاکید دارند . یک مدل سیستم خبره مشتمل بر چهار بخش اصلی است :

۱- یک موتور توسعه که متخصص و تحلیل گر سیستم ها برای ایجاد سیستم خبره بکار می برند .

۲- یک پایگاه دانش که معلومات گرد آوری شده در مورد مساله خاص مورد حل را در خود جا    می دهد.

۳- یک موتور استنتاج که توانایی تفسیر محتوای پایگاه دانش را فراهم می کند .

۴- یک رابطه استفاده گر که به استفاده کننده کمک نموده تا به سستم خبره به وسیله پایانه صفحه کلید رابطه بر قرار  کند .دو زبان برنامه نویسی لیسپ ( LISP ) و پرولوگ ( PROLOG ) بر نمایش نمادین مبنای علمی بسیار مناسب است و برای برنامه نویسی سیستم های خبره ، مناسب می باشند .

مزیت اصلی یک سستم خبره ، توانایی آن در بهبود  عملکرد شخص مدیر در یک قلمرو مساله خاص است رایانه می تواند دانش مورد نیاز برای حل مساله را با سرعت الکترونیک بکار برده این توانایی به مدیر به دو شیوه بهره می رساند : اول برای مدیر امکان پذیر می سازد تا به فعالیت حل مساله که سابقاً غیر ممکن بود ، مبادرت نماید . نفع دوم افزایش سرعت آن است که مدیر را از سایر فعالیتها آزاد می سازد . رایانه مانند شخص مدیر دارای ایام  خوب و یا بد نمی باشد . هنگامی که  استدلال کردن در داخل رایانه ، برنامه نویسی می شود ، مدیر می داند که همان فرایند حل برای هر مساله ای دنبال خواهد شد . با این مشخصات ، سیستم های خبره ، دو محدودیت عمده دارند : اول اینکه آنها ، علم متناقض را نمی تواند کنترل نمایند دوم اینکه  سیستم های خبره ، نمی توانند مهارتهای غیر استدلالی را به عنوان  مشخصه شخص حل کننده بکار ببرند .

چنانچه مدیریت را یک اقدم نظام یافته جهت تحقق اهداف سازمان بدانیم ، نقش فناوری اطلاعات در طراحی نظام و دستیابی به اهداف به خوبی قابل تبیین است . اطلاعات در سازمانهای ما کمتر به عنوان یک دارایی سازمانی تلقی می شود و کمتر  به نقش استرتژیک آن در تصمیم گیریها و تحقق اهداف توجه می شود . مدیرانی که به این نقش اشرف ندارند ، سرمایه گذاری  در فناوری اطلاعات را نوعی هدر دادن منابع و یا هزینه از دست رفته می دانند و حتی اگر بر ساس فشارهای مختلف محیطی و سازمانی مجبور به بکار گیری آن شوند ، در خلوت آن را نوعی بازی و هزینه از دست رفته می دانند . (صرافی زاده ، ص ۲۲۶)

سازمانهای نوین در محیط رقابتی پیچیده ای قرار دارند که ناشی از تغییرات محیطی ، سازمانی و فناوری است . این عوامل محیطی کاملاً رقابتی در کسب و کار بوجود آورده اند که مشتری در محور آن قرار دارد . تغییرات محیطی آن چنان سریع و غیر قابل پیش بینی است که کوچکترین  غفلت مجبور به بکار گیری آن شوند ، در خلوت آن را نوعی بازی و هزینه از دست رفته می دانند .                          ( صرافی زاده ، ص ۲۲۶)

سازمانهای نوین در محیط رقابتی پیچیده ای قرار دارند که ناشی از تغییرات محیطی ، سازمانی و فناوری است . این عوامل محیطی کاملاً رقابتی  در کسب و کار بوجود  آورده اند که مشتری در محور آن قرار دارد . تغییرات محیطی آن چنان  سریع و غیر قابل پیش بینی است که کوچکترین غفلت از آنها می تواند سازمان را از یک برتری رقابتی محروم و سازمانهای دیگر را فرصتهای خاصی مواجه کند (همان منبع)

محیط سازمان به عوامل سیاسی ، اجتماعی ، اقتصادی ، حقوقی و فناوری تفسیم می شود که هر یک به شیوه ی خاص بر فعالیت های سازمان موثر است  هر گونه تغییر در این عوامل  می تواند  فشار هایی را بر سازمان وارد کند . این فشار ها را می توان در سه گروه بازار ، اجتماعی و فناوری مورد بررسی قرار داد ( منبع قبلی ).

عکس مرتبط با اقتصاد

سازمانها و موسسات از فناوری اطلاعات به عنوان منبعی برای پردازش و دستیابی به اطلاعات بهره جسته اند و این فناوری سازمانها را در جمع آوری ، نگهداری ، باز یافت و به کارگیری اطلاعات در حل مسائل خود یاری کرده است . فناوری اطلاعات علاوه بر تبدیل داده ها به اطلاعات دانش ، برتریهای رقابتی بسیاری از برای سازمانها به ارمغان آورده است . از آن جمله :

فناوری اطلاعات  نظام یافته است .

فناوری اطلاعات کاملاً نفوذ کننده و منتشر شونده است .

فناوری اطلاعات شیوه زندگی  را ارتقاء می دهد .

فناوری اطلاعات ابزار های مورد استفاده بشر را ارتقاء داده و متحول می سازد .

فناوری اطلاعات تغییرات بی سابقه را میسر می سازد ( منبع قبلی).

فناوری اطلاعات به اشکال مختلف فناوری اطلاق می شود که به پردازش ، نگهداری و ارسال اطلاعات به شکل الکترونیکی می پردازد . تجهیزات فیزیکی برای این امر شامل رایانه ، تجهیزان ارتباطی شبکه ها و تجهیزات انتقال داده مانند فکس و یا حتی موبایل است ( ۱۹۹۶ و zwass )

مدیران از فناوری اطلاعات به  منظور تسهیل و ظائف مدیریتی مانند طراحی سازمان ، تدوین استراتژیها و تصمیم گیریها استفاده می کنند .

بررسی ها بیانگر این است  که سازمانها عمدتاً در چهار زمینه زیر از فناوری اطلاعات بهره          می گیرند:

۱- امور پردازشی اطلاعات

۲- امور تصمیم گیری

۳- اشتراک اطلاعات ازطریق محاسبات غیر متمرکزی

۴- نو آوری

در امور پردازشی سازمان به جمع آوری ، تبدیل ، ایجاد ، نگهداری و ارسال اطلاعات می پردازد .

در امور تصمیم گیری سیستم ها به تحلیل اطلاعات پردازش شده و حمایت از تصمیم گیرندگان سازمان می پردازند . این امر از طریق سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری و یا سیستم ها خبره انجام      می پذیرد .

محاسبات غیر متمرکزی محیطی است که در آن توان پردازش سازمان به بخشها و واحد های مختلف و افراد تقسیم گردیده و در آن از رایانه های کوچک رو میزی و کیفی استفاده می شود و ازطریق ارتباطات محیطی فراهم می شود که افراد می توانند از طریق دسترسی به پایگاه  داده ها به داده های مشترک دسترسی یابند .

به کار گیری فناوری اطلاعات می تواند به خلق نو آوری در سازمان در ارائه کالا یا خدمات و یا حمایت از مشتریان و بهره مند ی از برتری رقابتی شود ( صرافی زاده ، ص ۲۱ : ۱۳۸۳ )

امروزه یک مدیر موفق می تواند به نحوی مطلوب و شایسته از فناوری اطلاعات در ارتقای نقش مدیریتی خود استفاده کند و الگو های جدید مدیرتی ایجاد نماید . مدیرانی که تفکر دیجیتالی لازم را  ندارند ، ضمن آموزشهای فشرده با فناوری اطلاعات و کاربرد های آن آشنا می گردند                      ( صرافی زاده ، ص ۲۳ : ۱۳۸۳)

جدول تاثیر فناوری اطلاعات در ارتقاء نقش مدیران  ( صرافی زاده ، ص ۲۵ : ۱۳۸۳)

جدول نگرش مدیران به فناوری طلاعات ( صرافی زاده ، ص ۲۶ : ۱۳۸۳)

 

 

 

توانمندی و ویژگیهای سیستم های خبره و هوش مصنوعی (  AI  &  ESS  ) از نظر راولی :

هوش مصنوعی مجموعه ای از فناوری هایست که سعی در شبیه سازی  و ایجاد رفتار انسانی دارد . این مطالعات به طور جدی از دهه ۸۰ میلادی شروع گردید و از فناوریهای رایانه در زمینه هایی که مستلزم دانش ، ادراک ، استدلال و شناخت بود ، استفاده کرد به منظور تحقق اهداف بالا رایانه بایستی بتوانند :

عقل سلیم را درک کنند .

حقایق و داده های کیفی را درک کرده و بکار گیرند .

به استثنائات بپردازند .روابط میان حقایق را درک کنند .

با انسان به تعامل بپردازند . ( تعامل طبیعی)

بتواند با شرایط بر اساس یاد گیریهای گذشته کنار آیند .

قادر باشند از تجربیات یاد بگیرند .

در سیستم های رایانه ی گذشته ، داده ها دریافت ، ثبت ، بازیابی و نشان داده می شود ولی در سیستم های خبره هدف تولید مجدد دانش و حقایق بود . در سیستم های  گذشته طراحان و برنامه نویسان سیستم را در جهت ارائه اطلاعات به موقع ، صحیح و متناسب با نیاز های  کاربران تهیه می کرد .

سیستم های خبره سیستم های رایانه ای هستند که در بردارنده برخی از تجارب و دانش تخصصی یک متخصص می باشند . سیستم های خبره بدین ترتیب از خبرگان تقلید کرده و به عنوان یک مشاور در یک حوزه یا حیطه دانش ویژه عمل می کنند ( راولی ، ۱۳۷۹ )

در بهترین شرایط این سیستم  باید قادر باشد تا :

۱- تصمیمات شبه ساختاری و غیر ساختاری اخذ کند .

۲-  شرایط را درک و بر سشهای آن پاسخ مقتضی ارائه کند .

۳- یاد گیری داشته باشد .

۴- از قدرت عقل سلیم بر خوردار باشد .

۵- از قدرت نو آوری و ابتکار جهت ارائه راه حل ها بهره گیرد .

۶- قدرت استدلال داشته باشد .

در شرایط خاص سیستم های خبره از اکثر ویژگیهای یاد شده بی بهره اند و تنها در زمینه های محدود می توانند به تصمیم گیری بپردازند .

از اجزاء اصلی سیستم های خبره می توان به پایگاه دانش اشاره کرد که مشابه ذهن انسان طراحی   می شود این پایگاه مجموعه دانش و تجربیات سیستم خبره را در خود ذخیره می کند .

کاربرد سیستم های خبره هم اکنون به طور گسترده ای در جامعه مشاهده می شود . از آن جمله    می توان به سیستم های تغییرات اتوماتیک ، سیستم هدایت هوشمند ، حساب های هوشمند بانکی و ترافیک هوشمند اشاره کرد .

سیستم های اطلاعاتی ارتباطات الکترونیکی ( ECS )

برای انجام کارهای گروهی و ارتباط با یکدیگر از طریق تبادل و انتشار اطلاعات در فرمهای مختلف به پرسنل کمک می کنند :

کاربران سیستم : هر کس اعم از کارکنان مدیران و یا دیگران خارج از سازمان ، که بخواهد ارتباط بر قرار کند .

اثر روی ارتباطات : ازطریق تلفن ، کنفرانسهای ویدئویی ، پست الکترونیکی ، فاکس ، دسترسی به اطلاعات مشترک ، جلسات غیر حضوری یا مجازی ، کنترل جریان کار ها .

اثر روی تصمیم گیری : ازطریق تلفن و کنفرانسهای راه دور ، برای تصمیم گیری پست الکترونیکی یا فاکس و امثال آنها برای دریافت اطلاعات پشتیبانی اطلاعات برای اتخاذ تصمیمات جمعی و هماهنگ. (زرگر ، ۱۳۸۲)

کاربران سیستم : آنهایی که اطلاعات اجرای فرایند ها را وارد می کنند ، مدیران ، سرپرستان و هر کس که به اطلاعات اجرای فرایند ها نیاز دارد .

 

سیستم کارکنان دانشی  ( KWS )

مدیران و کارکنان را مجموعاً کارکنان دانشی ( Knowledge   Workers  ) گویند عنصر اصلی در فعالیت آنها دانش است . منشی ها و کارکنان دفتری ، گروه مذکور را پشتیبانی می کنند در این نوشتار برای این گروه عبارت کارکنان دانشی را به کار می بریم .

بر اساس تفکر نوین برای کار دانشی در امور اداری مدرن ، نقش مهم و ویژه ای در نظر گرفته شده است وظایف اصلی کارکنان دانشی بر خلاف کار فیزیکی عبارتست از تشخیص یک مساله یک فرصت احتمالی ، تصمیم گیری ، نظارت و زمان بندی برنامه ها ، کارکنان دانشی (عمومی یا فنی) کسانی هستند که در گیر تجزیه و تحلیل موقعیتها ، ارزیابی روش های مختلف انجام کار ، تصمیم گیری یا پیشنهاد روش ، با بهره گرفتن از اطلاعات می باشند .

برای آنکه این جنبه خلاقانه حل مساله با فعالیتهای جاری محیط  کار ترکیب نشود ، کارکنان دانشی باید دارای یک سیستم پشتیبانی باشند که قابلیت‌های زیر را دارا باشد :

۱- وظیفه مدیریت اطلاعات را انجام دهد که توانایی جمع آوری ، ذخیره سازی ، و بازیابی اطلاعات سریع و مناسب را داشته باشد ( سیستم اطلاعات مدیریت یا سیستم مدیریت پایگاه داده ها)

۲- وظیفه انجام محاسبات و ارائه راه حلهای مختلف را داشته باشد ( سیستم پشتیبانی تصمیم گیری)

۳- امکانات مخابراتی برای انتقال حاصل کار به محل مناسب در زمان مناسب را داشته باشد .          ( مانند سیستم پست الکترونیکی یا Email ) ( صرافی زاده ، سیستم های اطلاعات مدیریت ، ص ۲۵۷ : ۱۳۸۰)

عیناً تکرار شده در ماخذ : ( صرافی زاده ، فناوری اطلاعات در سازمان IT مفاهیم و کاربرد ها ، ص ۷۰-۶۹ : ۱۳۸۳)

سیستم های پشتیبانی مدیران ارشد ( اجرایی)   ( ESS )

سیستم های پشتیبانی مدیران  ارشد ، سیستمهایی هستند که نیاز های اطلاعاتی مدیران ارشد یا اجرایی را تامین می کنند . این سیستم ها بالاترین سطح را از نظر ترکیب داده ها دارا می باشند و معمولاً شامل گزارشات به اشکال استاندارد بوده و حاوی نمودار نیز می باشند . سیستم های پشتیبان مدیران ارشد از جدید ترین سیستم های اطلاعاتی می باشند و تا امروز نسبت به ۵ نوع سیستم دیگر کمترین مقبولیت را داشته اند . یک دلیل این امر آن است که غالب مدیران اجرایی قبل از آن که استفاده از سیستم های کامپیوتری گسترش یابد ، کار خود را شروع کرده اند و لذا سیستم های اطلاعاتی را در دانشگاه مطالعه نکرده اند ، در نتیجه تمایلی برای استفاده از آنها ندارند ، در حقیقت هنوز بسیاری از آنها استفاده از ماشین تحریر معمولی را ترجیح می دهند . در عین حال بسیاری از مدیران اجرایی همکاران فوق العاده مجربی دارند که می توانند گزارشاتی تهیه کنند که نیاز های اطلاعاتی آنها برطرف کنند .

اما در شرایط نوین سازمانها ، متخصصین حرفه ای با داشتن تجربه کامپیوتری به پستهای ارشد جرایی می رسند . این متخصصین به احتمال زیاد نه تنها از سیستم های رایانه ای پشتیبانی می کنند بلکه  از آنها متقابلاً انتظار پشتیبانی نیز دارند ( صرافی زاده ، ص ۲۵۸ : ۱۳۸۰ ) عیناً تکرار در ماخذ صرافی زاده ، ص ۷۰ : ۱۳۸۳)

اهمیت اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

اهمیت اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی

اطلاعات یکی از منابع با ارزش و اصلی مدیران یک سازمان است . همان طور که منابع انسانی ، مواد اولیه و منابع مالی در روند تولید دارای نقش و ارزش خاصی هستند . لکن در عصر اطلاعات و ارتباطات  اطلاعات دارای ارزش ویژه ی هستند از طرفی اطلاعات کلید جامعه مردمی است و انتشار و استفاده از آن یک شخص اجتماعی به شمار می رود . رشد این شاخص به معنای ارتقای ملی خواهد بود . اطلاعات به طور محسوسی بر بینش و رفتار ما اثر می گذارد .

فناوری و ابزار های الکترونیکی و رایانه ای نیز در دهه گذشته پدیده انفجار اطلاعات را موجب شدند و به طور حتم تاثیر مهمی را بر جهت گیری جوامع و  اطلاعات مورد نیاز آنها خواهند گذاشت . امروز نه تنها مدیران ارشد و مدیران اجرایی ، بلکه تمام  اقشار اجتماع چون محققان و دانشوران و تجار ناگزیر از استفاده اطلاعات هستند . کاربران نظام اطلاعات ، اطلاعات را چون یک منبع ارزشمند ، هم سنگ سرمایه و نیروی کار به کار می برند . از آنجا که اطلاعات مهم و ارزشمند هستند و اساسی برای کل فعالیتهای سازمان محسوب میشوند ، لذا بایستی سیستم هایی را بر پا کرد تا بتوانند اطلاعات را تولید و آنها را مدیریت کنند . هدف نهایی چنین سیستم هایی کسب اطمینان از صحت  ، اعتبار و روایی اطلاعات در دسترس در زمان مورد نیاز و به شکل  قابل استفاده . امروزه سیستم های اطلاعاتی نقش اساسی درهمه زمینه های فعالیت یک شرکت ایفا می کنند . توجه به شرکتهای موفق نشان می دهد که همگی آنها به سیستم های اطلاعاتی سیستم های اطلاعاتی در مدیریت است . سیستم های اطلاعاتی در مدیریت است . سیستم های اطلاعاتی  که به عنوان منبعی ارزشمند محسوب می شوند ، توانایی مدیران و کارکنان را افزایش داده و امکان تحقق اثر بخش اهداف سازمان را با بهره وری بالا موجب می گردند.

Efficiency بهره وری

۲ – ۱۰  سیستم های اطلاعاتی

نگرش سیستمی به جهت جامعیت بالقوه ، به یکپارچگی و هماهنگی اطلاعات موجود در سازمان کشیده می شود و عالیترین نمود نگرش سیستمی به سازمانها ، به استقرار سیستم های اطلاعات مدیریت منجر می شود . این سیستم ها  که گرد آوری و سازماندهی داده ها و تولید اطلاعات و انتقال آن را به مدیران به انجام می رسانند ، همچون ناظری  مقتدر در تمامی سطوح سازمانها حضور یافته  و حیطه معرفتی مدیر را توسعه داده و بینش وی را برای اتخاذ تصمیمات صحیح مهیا می سازد                       ( طالقانی ، ص ۲: ۱۳۸۲ )

به علت گستردگی و پیچیدگی موجود در سیستم ها ، مدیران اطلاعات و متخصصان اطلاعاتی به سیستم های اطلاعاتی یعنی سیستمهایی که به کمک ابزار های رایانه ای و فن آوری اطلاعات به گرد آوری اطلاعات و پردازش سیستم های می پردازند روی آورده اند . البته سیستم های اطلاعاتی به آن نقطه نرسیده اند که بتوانند فکر کنند . برنامه ریزی کنند و به چگونگی تغییرات واکنش دهند . هنوز چندین اتاق برای افراد که  این سیستم ها را اداره می کنند وجود دارد . باید توجه داشت که فقط یک اقلیت کوچکی از این افراد عملاً سیستم های رایانه ای یا سیستم های فن آوری اطلاعات را طراحی  می کنند . تعداد زیادی از این افراد کاربر نهایی هستند مانند مدیران ، کارکنان اداری و  دیگران که از رایانه در زمینه های شغلی خود استفاده می کنند .  ( کورتین  و همکاران ، ص ۲۳: ۱۹۹۸)

انبوه اطلاعاتی که در پایگاه های داده شرکتها ذخیره می شود اکثراً آنقدر زیاد هستند که برای مدیران ، بی معنی ( و غیر قبل استفاده ) می شوند . این آنارشی هرج و مرج در حجم انبوه اطلاعات نیاز به یک سیستم اطلاعاتی برای رده بندی و تقسیم بندی آن برای استفاده هر چه  بیشتر از آن می باشد .

سیستم های اطلاعاتی ریشه در تصاویر غار ها دارند و اعضای یک قبیله با بهره گرفتن از این سیستم های بسیار اولیه داد و ستدهای خود را انجام می دادند . وقتی میزان دادوستدها اندک و تعداد افرادی که بایکدیگر ارتباط برقرار می کنند انگشت شمار باشد میتوان کارها را با بهره گرفتن از این سیستم ها انجام داد، اما چنانچه میزان معاملات افزایش افزایش پیدا کند و افراد بیشتری نیز در این فعالیتها در گیر شوند  سیستم های مورد استفاده باید به مراتب پیشرفته تر باشد  ( بهان ، ص ۶ : ۱۳۷۷)

باید توجه داشت که سیستم های اطلاعاتی با مدیریت اطلاعات تفاوت دارند ، بطوریکه        سیستم های اطلاعاتی در خدمت مدیریت اطلاعات تحت عنوان سیستم های اطلاعات مدیریت قرار گرفته و از آن استفاده می کند . سیستم های اطلاعاتی به معنی گرد آوری ، ذخیره ، پردازش ، پردازش اشاعه و استفاده از اطلاعات است این مساله به نرم افزار و یا سخت افزار محدود نمی شود بلکه اهمیت انسان و هدفهایش را در استفاده از فن آوری ، ارزشها و معیار هایی که در این انتخاب به  کار می رود . همچنین ارزیابی نهایی از اینکه این ابزار وسیله ی برای رسیدن به هدفهایش بوده اند یا خیر را در بر   می گیرد. در صورتی  که هدف از مدیریت اطلاعات ارتقای کار آیی سازمان از طریق تقویت توانایی های آن برای بر آورد نیاز های درونی  و برونی آن در یک وضعیت فعال و پویا ، تثبیت شده است . امروزه مدیران ارزش رقابتی و استراتژیکی سیستم های اطلاعاتی را به خوبی تشخیص می دهند . در میان سرمایه های یک سازمان اعم از نیروی انسانی ، و برای تماس و اطلاع رسانی از سیستم های کامپیوتری استفاده می شود . این سیستم اطلاعاتی موجب خواهد شد که تماس های بین مقامات بالا و پایین سازمان و کارایی بیشتری صورت گیرد . برای مثال ، رئیس شرکت معروف میکرو سافت ، از طریق سیستم پست الکترونیکی شرکت ، به صورت منظم با کارکنان در تماس است او هر روز به تعداد زیادی از پیام ها پاسخ می دهد . در شرکت زیراکس هر ماه از ۴۰ هزار مشتری نظر خواهی می شود ، این    داده ها جمع آوری و خلاصه می شوند و نتیجه به مقامات بالای سازمان داده می شود .

 

تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی

سازمانها عصر کامپیوتر را به سرعت پشت سر می گذارند و وارد عصر اطلاعات ( دهه ۱۹۹۰ )     می شوند ، یعنی عصری که انقلاب ریز پرداز ها را به همراه دارد یک ریزپردازنده شامل یک ذره نیمه هادی است که می تواند در چشم به هم زدن ده ها هزار عملیات حسابداری انجام دهد ، که تمام آنها در فضایی کمتر از یک ناخن دست جای می گیرد . این انقلاب توانست موجب پیدایش سیستم مکانیزه منسجم گردد .

حسابداری

ریز پردازنده ها این امکان را به وجود آورده اند که کامپیوتری های بسیار بزرگ که دارای سیستم متمرکز هستند به صورت کامپیوتر های شخصی در آیند که در نقاط مختلف و فاصله های دور از هم    ( در سازمان ) پراکنده اند ، و هریک از آنها توان بسیار محاسباتی  بر خوردار است گذشته از این ، یک کامپیوتر  که در یک نقطه دور افتاده قرار گرفته است به یک شبکه سراسری کامپیوتر  متصل می شود که به صورت فزآینده ای قدرت ارتباط مدیریت سازمان با جاهای دیگر را بالا  می برد . افزایش توان گروه مدیران باعث شده است که ریز پرداز ها بتوانند در تکنولوژی اداری سازمان نقش بزرگ تری ایفا نمایند . در واقع نقشی که این ریز پرداز ها در سیستم مدیریت دارنده به اندازه نقشی است که سیستم مکانیزه منسجم در صحنه تولید دارد ( دقت ، ص ۲۴۷ – ۲۴۶ : ۱۳۸۰ )

سیستم اطلاعاتی مدیران اجرایی ، سیستم تصمیم گیری گروهی و سیستم پیام دهنده الکترونیکی از مهم ترین ویژگی های پیشرفته اطلاعاتی هستند . سیستم اطلاعات مدیران اجرایی۱ عبارت است از کاربرد تکنولوژی کامپیوتری برای تامین نیاز های اطلاعاتی مدیران اجرایی سازمان . برای مثال ، مدیر عامل یکی از شرکتهای معروف آمریکا توانست برای  مقایسه عملکرد نیرو های کاری مستقر در آمریکا و سایر واحد های شرکت که در اروپا یا نقاط دیگر دنیا مستقر بودند از کامپیوتر شخصی خود استفاده کنـــد . بــر روی صفحه کامپیوتر ایـن مقام ارشد سازمانی جدول هایی  بــه رنگ های مختلف پدیدار می گشت که میزان باز دهی مناطق یا واحد های مختلف ، در نقاط مختلف دنیا را نشان می داد . او با بهره گرفتن از این داده ها به مساله پی برد که فروشندگان واحد های خارج از آمریکا (در مقایسه با فروشندگان آمریکایی ) وقت بیشتری صرف مراجعه و باز دید از فروشگاه های کوچک می کردند ، که در نتیجه او توانست با اقدام مقتضی و تصمیم به موقع این مساله را حل کند ، و هزینه نوع خدماتی را که به فروشگاه های کوچک داده می شد پایین آورد . سیستم اطلاعاتی مدیران اجرایی این ظرفیت را دارد  که بتوان آن را برای تصمیمات برنامه ریزی نشده ( مثل تعیین استراتژی شرکت و نوع واکنشی که باید در برابر شرکت های رقیب نشان داد ) به کاربرد .

گروه افزار یا تشکیل میز گرد از راه دور  این امکان را به وجود می آورد  که چندین عضو یک گروه ، با بهره گرفتن از کامپیوتر های شخصی خود ، در نقاط مختلف دنیا جلسه تشکیل دهند . به صورت گروهی تصمیم بگیرند . برای مثال ، مدیرانی که در این گرد همایی ها مشارکت می کنند می توانند دور یک میز کنفرانس بنشینند ، یا در دفاتر خود باقی بمانند ، ولی هر یک از آنها به سیستم کامپیوتری متصل هستند که بر روی صفحه آن پیشنهادها و نظر های سایر اعضا نوشته می شود . همه کسانی که در چنین جلسه کامپیوتری مشارکت می کنند . جملات همانندی بر روی صفحه تلویزیون خود می بینند ، که در نتیجه می توانند تبادل نظر بنمایند ، اختلاف نظر ها را از بین ببرند ، در نتیجه کار اطلاع رسانی و مشارکت در تصمیم گیری بسیار آسان می گردد ( دفت ، ص ۲۴۷: ۱۳۸۰)

۲ - ۱۱  کاربرد مدیریت

تکنولوزی پیشرفته اطلاعاتی مدیران را قادر می سازد تا با سازمان ، محیط و یکدیگر ارتباط بیشتر و بهتری بر قرار نمایند . فایده هایی که این تکنولوژی برای فرایند مدیریت داشته است به شرح زیر     می باشد :

مشارکت بیشتر در تصمیم گیری

مدیران برای ایجاد ارتباط بین خود باید مقداری وقت و نیرو صرف کنند . با بهره گرفتن از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی می توان مقدار وقتی که در این راه صرف می نمایند یا تلاشی که آنان در این باره   می کنند کاهش داد ، به ویژه زمانی که مدیران از نظر فیزیکی در فاصله دور از هم قرار دارند . برای مثال کسی که می خواهد محصول جدیدی را تولید و عرضه نماید یک پیام  الکترونیکی فرستاد ، و در رابطه با ویژگی محصول جدیدی را تولید و عرضه نماید یک پیام الکترونیکی فرستاد ، و در رابطه با ویژگی محصول جدید نظر خواهی کرد . او بیش از ۱۵۰ پیشنهاد از هر گوشه ی از جهان دریافت کرد ، که تقریباً همه آنها از کسانی بودند که وی هیچ شنایی با آنها نداشت . گذشته از این ، نتیجه تحقیقات نشان می دهد که تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث می شود که تماسهای بین مدیران رده بالا آورده پایین سازمان افزایش یابد . مدیران رده میانی سازمانی می توانند به صورتی مستقیم با مدیر تماس بگیرند ، و یک معاون می توند به صورت مستقیم با مهندس یک طرح بر قرار نماید . در یکی از برگ ترین خرده فروشی های دنیا که انواع شیرینی و شکلات تولید و عرضه می کند ، کارکنان واحد ها و شاخه های مختلف سازمان با بهره گرفتن از سیستم ارتباط الکترونیکی به صورتی مستقیم با مدیر عامل تماس می گیرد و دیدگاه های نشریه های خود را درباره محصولات شرکت رقیب و واکنش مشتریان به اطلاع وی می رسانند شرکت زیراکس توانست با بهره گرفتن از این سیستم ، مشارکت  مدیران  ارشد را در تصمیم گیریها از پانزده نفر به حدود یکصد نفر برساند ، و این اندیشه است که تعداد را به ۵۰۰ مدیر افزایش دهد .

۲ – ۱۲  افزایش سرعت در تصمیم گیری

استفاده از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث می شود که زمان و وقت کمتری را صرف گرد همایی های مربوط به تصمیم گیری نماید ، کاهش دهند . تکرار پیام ها کاهش یابد و گرئه های ذینفع         می توانند به صورت مستقیم با یکدگیر تماس بر قرار کنند . برای مثال ، شرکت زیراکس توانست زمان جلسه یا گرد همایی را ( بااستفاده از سیستم کامپیوتری جدید ) کاهش دهد . پیش از تشکیل جلسه هیچ لازم نیست که نوشته یا کاغذی بین افراد و دوایر رد و بدل شود . هر واحدی طرح خود را به صورت پیام الکترونیکی ، پنج روز پیش از تشکیل جلسه ، می دهد ، و هر یک از مدیران عالی اجرایی آن را مطالعه می کنند . زمان جلسه کوتاه است ، زیرا هر یک از آنها ، پیش از آن به حد کافی ، برای مساله مورد نظر وقت صرف کرده اند .

 

افزایش سرعت در شناسائی مسائل

با بهره گرفتن از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی فعالیت های سازمان بیشتر و بهتر در معرض دید مدیران قرار می گیرد . برای مثال ، داده های مربوط به فروش و تحقیقات بازار ( از نظر خرده فروشی ها و بررسی های انجام شده ) بیشتر در دسترس مدیران قرار می گیرند . مدیران می توانند به صد ها مخزن اطلاعاتی ، درباره صنعت ، امور مالی و الگو های آماری دسترسی داشته باشند . این سیستم  اطلاعاتی برای سازمان ها و مدیران چنین امکانی را به وجود می آورد که بتوانند حجم بزرگتری از اطلاعات را با دامنه های  بسیار وسیع تر جمع آوری نمایند . برای مثال ، مدیر عامل یک شرکت بزرگ خرده فروشی می گوید من می توانم از هر یک از واحد ها و فروشندگان های خود اطلاعات گوناگون بگیرم . مثلاً می دانم که چه مشتریانی درباره محتوای نوع خاصی از شیرینی پرسش داشته اند ( زیرا آنان نسبت به ماده خاصی حساسیت دارند ) و سر انجام این که ، من درباره هر گونه اظهار نظر مشترسان درباره انواع شیرینی هایی که تولید و عرضه می کنیم آگاهی می یابم .( دفت ، ص ۲۵۰ : ۱۳۸۰)

طرح ریزی سازمان

اینک سازمان ها به اثرات شدیدی که تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی بر ساختار سازمانی دارد          پی برده اند . نتیجه تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده ، به شرح زیر است :

کاهش ارتقاع هرم سازمان

کاربرد تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی باعث شده است که بسیاری از سازمان ها از سطوح متعدد مدیریت بکاهند . یک سازمان  که در لندن از این تکنولوژی پیشرفته استفاده کرد ، به جای اینکه سلسله مراتب اداری را دقیق رعایت کند ، سعی کرد به کارکنان و اعضای سازمان اختیارات بیشتری بدهد و سطوح مدیریت را از سیزده به چهار کاهش داد . نمونه دیگر شرکت بیمه « آتنا » است که با بهره گرفتن از تکنولوژی اطلاعات تیم هایی جایگزین سیستم سرپرستی قدیمی کرد که به سلسله اختیارات منسوخ کار می کردند .

۲ – ۱۳   تمرکز یا عدم تمرکز بیشتر

با توجه به دیدگاه مدیریت سازمان ، کاربرد تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی می تواند موجب تمرکز یا عدم تمرکز مدیریت در سازمان شود . مدیرانی که می خواهند سیستم تصمیم گیری خود را متمرکز نمایند می توانند از این تکنولوژی استفاده کنند تا اطلاعات بیشتری جمع آوری کرده و تصمیمات بیشتری بگیرد ، که اغلب مسئولیت بیشتری در پی خواهد داشت . از سوی دیگر ، مدیرانی که بخواهند سیستم مدیریتی خود را غیر متمرکز کنند می توانند با بهره گیری این تکنولوژی ، اطلاعات بیشتری را به کارکنان و اعضای سازمان بدهند و بر میزان مشارکت آنان در تصمیم گیری ها و استقلال و خود مختاری آنان بیافزایند . فلسفه مدیریت و فرهنگ سازمان در صحنه کاربرد این تکنولوژی ( در جهت متمرکز بودن یا غیر متمرکز ساختن مدیریت ) نقش اصلی را ایفا می کند .

بهبود هماهنگی

شاید یکی از بزرگترین ره آورد های تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی این باشد که مدیران بتوانند با یکدیگر ارتباط بیشتری بر قرار نمایند ، حتی زمانی که دفاتر یا فروشگاه ها  در نقاط مختلف دنیا پراکنده اند .سه  روش حاصل از کاربرد این تکنولوژی ( یعنی سیستم پیام دهنده الکترونیکی ، سیستم اطلاعات مدیران اجرایی و تشکیل میز گرد از راه دور ) مدیران را قادر ساخته است تا با یکدیگر ارتباط بر قرار کنند و از فعالیت ها و نتایج کار یکدیگر آگاه شوند . سیستم کامپیوتری کانال های ارتباطی جدیدی به وجود می آورد که این مدیران می توانند از آن استفاده کنند . به صورت یک گروه در این دو دارای رفتار گروهی گردند . این تکنولوژی در راه از میان برداشتن سد ها به مدیران کمک می کند و نوعی احساس  گروهی خلق می نماید ، که در نتیجه یک هویت سازمانی به وجود می آید ( یعنی همان چیزی که پیش از آن وجود نداشت )

شرح دقیق تری از وظایف

با کاهش وظایف اداری ، کاربرد این تکنولوژی موجب می شود که سیاست ها به صورتی دقیق تر و شرح وظایف به گونه ای مفصل تر بیان شوند . شرکت هایی که از تکنولوژی پیشرفته اطلاعاتی استفاده می کنند شباهت زیادی به سازمان  های خدماتی پیدا می کنند . پست های مدیریت و اداری ( که پس از به کار گیری این سیستم اطلاعاتی ) باقی می مانند .

باید به صورتی آگاهانه تر عمل کنند و به کار های سنگین تر دست یابند و آماده حل مشکلات گوناگون شوند .