سرمایه انسانی، دانش و مهارت‌های کل نیروی کار یک سازمان است. مدیران تحول آفرین، کسانی هستند که افراد یک سازمان را منابع حیاتی می‌دانند که بسیاری شایستگی‌های اصلی سازمان را می‌سازند و در صورت بهره برداری موفق از آن ها، یک مزیت رقابتی مهم به شمار می‌آیند. در اقتصاد جهانی سرمایه گذاریهای زیادی توسط شرکت‌ها برروی منابع انسانی باید صورت بگیرد. زیرا همه رقابتهااز آن ناشی می‌شوند. اهمیت سرمایه گذاری آموزشی برروی افراد سازمان، مورد حمایت بسیاری سازمان‌ها واقع شده است. بررسی‌های اخیر نشان داده شده است که سازمان‌های که ۱۰ درصد بیشتر روی آموزش سرمایه گذاری کردند، یک افزایش ۵/۸ درصدی در بهره وری مشاهده کرده‌اند. ‌بنابرین‏ یک چالش بزرگ برای مدیران تحول آفرین در هزاره سوم، یافتن راه حل‌های برای تشویق و انگیزه کارکنان برای به فعل در آوردن پتانسیل‌های بالقوه آن ها‌ است (حسینی سرخوش، ۱۳۸۹).

۲-۲۵ پیشینه تحقیق

 

در این بخش از فصل دوم به مرور برخی از تحقیقات انجام شده در زمینه‌های مرتبط با موضوع پایان نامه حاضر می‌پردازیم، ابتدا به تحقیقات داخلی اشاره می‌کنیم و سپس به چند تحقیقی که در خارج از کشور انجام شده اند می‌پردازیم. لازم به ذکر است در این بخش به شکل مبسوط ‌در مورد روش‌های بکاررفته در تحقیقات و نتایج آن ها بحث خواهیم کرد.

 

 

 

۲-۲۵-۱ تحقیقات داخلی

 

رمضانیان و دیگران (۱۳۹۳) در مقاله ای تحت عنوان ” شناسایی اولویت های رقابتی و تعیین رابطه آن با مزیت های رقابتی منبع محور (مطالعه موردی: شرکت های مستقر در شهرک صنعتی رشت)” به دنبال بررسی و شناخت اولویت‌های رقابتی با توجه به شرایط جدید رقابتی و همچنین بررسی تأثیر این اولویتها بر مزیت‌های رقابتی منبع محور هستند. این مقاله پس از معرفی رویکردهای مختلف تدوین راهبرد، به معرفی رویکرد منبع محور، یعنی رویکرد مد نظر مقاله می پردازد. به منظور آزمون فرضیه‌ها، نظرهای ۱۴۲ نفر از مدیران شرکت های صنعتی شهرک صنعتی رشت، در قالب پرسشنامه جمع‌ آوری شده است. به کمک روش های تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، تجزیه وتحلیلها انجام گرفته است. درنهایت هشت عامل کیفیت، هزینه، تحویل، انعطاف پذیری، حفاظت از محیط زیست، نوآوری، دانش فنی و تمرکز بر مشتری ، اولویت های رقابتی تأثیرگذار بر مزیت‌های رقابتی شناخته شدند. در این میان مؤلفه های تمرکز بر مشتری و هزینه، به ترتیب بیشترین و کمترین تأثیر را در کسب مزیت‌های رقابتی داشتند.

رضایی دولت آبادی و مهرآذین (۱۳۹۲) در تحقیق خود با عنوان « تحلیل نقش حسابداری مدیریت در ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان‌ها، در محیط‌های متغیر و پویا» به تاثیر عامل حسابداری مدیریت بر ایجاد مزیت رقابتی پرداختند. در این مقاله عنوان شده است که : حسابداری مدیریت با ارائه سیستم‌های هزینه یابی جدید و کاهش هزینه، ارائه تکنیک‌های مدیریتی جدید و حل مشکلات و موانع سازمان‌ها در راه کسب موفقیت آن ها می‌تواند موُثر واقع گردد. در این مقاله با بهره گرفتن از مطالعات کتابخانه ای سعی در بیان میزان تاثیر حسابداری مدیریت در ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان‌ها در محیط متغیر و پویا دارد. نتیجه اینکه استفاده از تکنیک‌های نوین حسابداری مدیریت تنها یک توصیه نبوده و در عصر حاضر به عنوان ابزار مدیریت در فضای کسب و کار رقابتی، یک نیاز اساسی و یک ضرورت حیاتی به شمار می‌رود.

مظلومی و دادوند (۱۳۹۱) در مقاله ای با عنوان ” شناسایی و رتبه بندی عومل مؤثر در کسب مزیت رقابتی شرکت های بیمه” در یک تحقیق توصیفی – پیمایشی با هدف شناسایی عواملی که می‌تواند به کسب مزیت رقابتی در شرکت های بیمه کمک کند به انجام این تحقیق پرداخته‌اند.علاوه بر شناسایی عوامل به منظور مشخص شدن اینکه کدام عوامل اولویت بیشتری برای کسب توسط شرکت های بیمه دارند، به رتبه بندی آن ها نیز پرداخته شده است. در این مقاله از مدل هیل و جونز^[۷۲] – که روی عوامل داخلی متمرکز می شود- به عنوان چهارچوب اصلی استفاده شده است.این مدل دارای چهار بعد کارایی، کیفیت، نوآوری و پاسخ گویی به مشتری است.برای نمونه گیری در جامعه اول که شامل خبرگان صنعت است از روش گلوله برفی استفاده شده است و در جامعه دوم که شامل مدیران ارشد شرکت های بیمه است از سرشماری استفاده شده است.به منظور شناسایی شاخص های هریک از ابعاد به مطالعه ادبیات تحقیق پرداخته شده است که در نهایت با بهره گرفتن از نظر خبرگان صنعت ، ۱۳ شاخص به عنوان اثرگذارترین شاخص ها معرفی شدند در مرحله دوم با بهره گرفتن از نظر مدیریان ارشد شرکت های بیمه به رتبه بندی ابعاد و شاخص ها با بهره گرفتن از روش ANP پرداخته شده است. بر اساس نظر مدیران ارشد، پاسخ گویی به مشتری بالاترین اولویت، کیفیت، کارایی و نوآوری به ترتیب اولویت های بعدی را در کسب مزیت رقابتی دارند.

 

تحقیقی دیگر توسط رضازاده و عزیزی (۱۳۹۱) تحت عنوان « تأثیر رهبری تحول آفرین بر گرایش کارآفرینانه افراد سازمان (مورد مطالعه: نمایندگی های یک شرکت بیمه ای در استان یزد) » و با هدف بررسی تأثیر رهبری تحول آفرین بر گرایش کارآفرینانه افراد سازمان در سال ۱۳۹۱ در نمایندگی‌های یک شرکت بیمه ای در استان یزد انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق تقریباً شامل ۱۰۰ نفر از کارکنان بود که با بهره گرفتن از روش سرشماری کل جامعه به عنوان حجم نمونه درنظر گرفته شد. روش جمع‌ آوری داده ها ‌بر اساس دو پرسشنامه استاندارد سبک رهبری MLQ و گرایش کارآفرینانه دس و لامپکین^[۷۳] انجام گرفت.

 

1. 1. .Competitive Adnantage ↑

 

1. 1. .Sadri and Lees ↑

 

1. 1. .Transformational Leadership ↑

 

1. 1. .Geijsel ↑

 

1. 1. .Charismatic ↑

 

1. 1. .Seetharaman et al ↑

 

1. 1. .Li and Zhao ↑

 

1. 1. .Shahzad Khan and Muhammad Asif ↑

 

1. 1. .Porter ↑

 

1. 1. .Tracy and Hinkin ↑

 

1. 1. .Barney ↑

 

1. 1. .Clulow ↑

 

1. 1. .Miller ↑

 

1. 1. .Saayman et al ↑

 

1. 1. .Pearce and Robinson ↑

 

1. 1. .Fred R ↑

 

1. 1. .Ma ↑

 

1. 1. .Chakravorti ↑

 

1. 1. .Generic ↑

 

1. 1. .Michael Porter ↑

 

1. 1. .De Toni and Tonchia ↑

 

1. 1. .Alagoz and Ayten ↑

 

1. 1. .Jeyavelue ↑

 

1. 1. .Rodan ↑

 

1. 1. .Porter and Kramer ↑

 

1. 1. .Li ↑

 

1. 1. .Phusavat and Kanchana ↑

 

1. 1. .Awwad and Bin Talal ↑

 

1. 1. .Allen and Helms ↑

 

1. 1. .Kaizen ↑

 

1. 1. .Parajogo ↑

 

1. 1. .Heizer and Render ↑

 

1. 1. .Hersey and Blanchard ↑

 

1. 1. ^.Robert Blake and Jane Mouton ↑

 

1. 1. .Danton ↑

 

1. 1. .Burns ↑

 

1. 1. .Bass and Avolio ↑

 

 

یکی از اهداف مهم و قابل ذکر درمانگر این است که برای اعضای گروه جو مبتنی بر حمایت^[۲۲۸] ، درک و پذیرش فراهم کند تا احساس تهدید^[۲۲۹] اعضا به حداقل برسد و فرایند امنیت به نحوی به وجود آید که اعضا به مرحله خود سنجی برسند.

 

یکی از یافته های تحقیق تلسچو این بود که بیان بازخوردهای مثبت پس از بازگویی اظهارات اعضا و درمانگر تا حدود زیادی در رابطه درمانی، پذیرش های ساده^[۲۳۰] و بی قید و شرط و روشن سازی احساسات^[۲۳۱] تاثیر می‌گذارد(تلسچو ، ۱۹۵۰).

 

در تحقیقی که توسط محققان رویکرد مراجع محور انجام شده است احساسات ابتدایی اعضا توسط تست رورشاخ سنجیده شده است. استفاده از تکنیک‌های پذیرش ساده، روشن سازی احساسات، بازگویی سخنان^[۲۳۲] با تأیید و تشویق و اعتماد، می‌تواند جایگزین احساسات اولیه، انتقاد از شیوه های ارزشیابی و بی میلی به آشنایی بدون اضطراب و خصومت اعضا باشد(گورلو^[۲۳۳] ، ۱۹۵۰).

 

در مطالعات گورلو مشخص شد که افراد پیوسته با درمانگر در ارتباط هستند و هنگام اظهار مشکل از سوی اعضای دیگر در قبال آن ها مسئول هستند. در این رویکرد شخصی که از گذشته اش پشیمان است، می‌تواند در گروه راه هایی برای برطرف کردن اضطراب هایش پیدا کند و طرح های واقعی برای بازسازی زندگی اش مطرح نماید(گورلو،۱۹۵۰).

 

از نظر راجرز یک گروه ‌به این منظور تشکیل می شود که اعضای آن ارتباط های روزانه شان را در خارج از گروه انجام دهند. و در گروه تلاش زیادی برای ایجاد احساس پذیرش مثبت و احترام در جلسات اولیه صورت می‌گیرد و در تحقیقاتی که برای اثر بخشی گروه درمانی انجام داد ‌به این نتیجه رسید که در گروه مراجعان سعی دارند به ارزیابی رشد واقعی خودشان بپردازند. پرز عنوان کرد که ارزیابی مشکلات خاص و تضادها مفید نیستند، بلکه به تجربه درآوردن مشکلات ثمربخشی بیشتری دارد( آسوم و لوی^[۲۳۴] ،۱۹۴۸).

 

۴-۱-۲-۴- رویکرد درمانی گشتالت

 

گشتالت درمانی شکلی از درمان اصالت وجودی( اگزیستانسیالیسم) (کوری، ۱۹۹۵)و یک رویکرد رویارویی^[۲۳۵] است(روان^[۲۳۶] ، ۲۰۰۷) که به وسیله فریتز پرز^[۲۳۷] ، هیفرلاین^[۲۳۸] و گودمن^[۲۳۹] ( ۱۹۵۱) کامل شد بر رشد، خودآگاهی و محتوای آگاهی، یعنی بر آگاهی فرد از ارتباط با خود، دیگران و جهان تأکید دارد( ییه وشن^[۲۴۰] ، ۲۰۰۷).

 

بر پایه ی اصولی استوار بود که طبق آن شخص می بایست راه خودش را در زندگی پیدا کرده و پذیرای مسئولیت در قبال شخص خودش باشد. تمرکز و محور این روش چیزی است که فرد در همین لحظه و زمان اکنون در حال تجربه ی آن است و موانعی که شخص باید بر آن ها چیره شود تا بتواند به آگاهی کامل نسبت به اکنون و زمان حال خود دست یابد : هدف اصلی یک گروه گشتالتی به چالش کشاندن شرکت کنندگان برای آگاهی یافتن از این نکته است که چگونه آن ها از پذیرش مسئولیت در قبال این آگاهی اجتناب می‌کنند و تشویق آن ها برای جستجوی حمایت درونی به جای حمایت بیرونی است. آگاهی یافتن لحظه ـ به ـ لحظه از تجربه ی جاری یک فرد، همراه با آگاهی تقریباَ فوری و بی درنگ از محدودیت ها و موانع موجود بر سر راه این تجربه، در این روش در درون خود فرایند به عنوان درمان در نظر گرفته می شود(کوری ، ۱۹۹۵).

 

اهداف درمانی :

 

هدف اصلی گشتالت درمانی، همان طور که ذکر شد، به دست آوردن آگاهی است که کسب این آگاهی خود به خود درمان بخش است. این نظریه بیشتر از چگونگی عمل سوال می‌کند ؛ به چرایی کاری ندارد ؛ به تجربه های کنونی و اینجا و مفاهیمی مانند سد شدن آگاهی^[۲۴۱] ، برون فکنی^[۲۴۲] ، بازگشت^[۲۴۳] ، یکی شدن^[۲۴۴] ، خود مسئولیتی^[۲۴۵] و خود نظم جویی^[۲۴۶] توجه دارد. به عبارت دیگر در این نوع درمانگری سعی بر آن است که سد های آگاهی بر داشته شود و پیوستار آگاهی افزایش یابد. درمانگران پیرو این مکتب سعی می‌کنند توانایی فرد را برای خود نظم جویی افزایش دهند(ویت و دیاک^[۲۴۷] ، ۲۰۰۷).

 

در این روی آورد از روش های خاص گشتالت درمانگری مانند تکمیل کارهای ناتمام^[۲۴۸] ، تمرینهای گفتاری^[۲۴۹] ، آگاهی جسمانی^[۲۵۰] و گسترش آگاهی استفاده می شود. بررسی ادبیات پژوهش نشان می‌دهد که افزایش آگاهی(یکی از روش های گشتالت درمانگری) با کاهش پرخاشگری همراه است(برکنستاک، ژانت و دورتی^[۲۵۱] ، ۲۰۰۶). از سوی دیگر کاهش آگاهی موجب نوعی تفرق شخصیت و بی هویتی می شود که مغایر با کل گرایی گشتالتی است( سلاگرت و جونگسما^[۲۵۲] ، ۲۰۰۰). درمانگران گشتالتی نگر به رابطه بین جسم، روان و آگاهی و تجلی آن در رفتار بسیار اهمیت می‌دهند و یکپارچگی و تعادل روانی فرد را در سایه اتحاد کل وجود او می بینند(گلن^[۲۵۳] ، ۲۰۰۸).

 

اینجا و اکنون^[۲۵۴] :

 

یکی از مهم ترین کوشش های “پرز” آموزش به مراجعان برای تجربه ی کامل و دانستن قدر زمان حال است : در واقع زمان حال مهم ترین زمان است چرا که زمان گذشته از بین رفته و زمان آینده نیز هنوز فرا نرسیده است(کوری ،۱۹۹۵). از آن جا که در درمان گشتالتی بر قدرت زمان حال تمرکز دارد، بسیاری از تکنیک های مراجعین را در ارتباط و تماس نزدیک تری با تجربه های جاری شان قرار می‌دهد و آگاهی آن ها را از چیزی که لحظه به لحظه در حال احساس کردن هستند افزایش می‌دهد. اما ای. پولستر (۱۹۸۷) هم این گونه بیان می‌کند که وجود چنین تمرکز محکم و زیاد بر زمان حالا و این جا، می‌تواند سبب از بین رفتن مواردی نظیر تداوم وفاداری و تعهد، التزام به اعمال شخصی و مسئولیت در قبال دیگران شود.

 

آگاهی و مسئولیت :

 

تکلیف یک عضو گروه گشتالتی توجه کردن به ساختار تجربه ی خود و آگاه شدن از ” چگونگی” و ” ماهیت” این گونه تجربیات است. رویکرد روان تحلیل گری بیشتر علاقه مند است بداند که ما چرا این تجربیات را کسب کرده ایم و چه کارهایی را انجام می‌دهیم نه چگونگی انجام این تجربیات. اما رهبر گروه گشتالتی پرسش های ” چه ” و ” چگونه ” و به ندرت پرسش ” چرا ” را مطرح می‌کند. “پرز” (۱۹۶۹) می‌گوید که پرسش ” چرا” در درمان گشتالتی واژه ای کثیف است چرا که این واژه ما را به سمت دلیل تراشی هدایت کرده و در بهترین حالت یک توضیح هوشمندانه است ولی باعث درک نمی شود. درست در نقطه ی مقابل آن اضافه می‌کند که تمرکز بر آن چیزی که مردم در شرایط اکنون تجربه می‌کنند و این که چگونه آن کارها را انجام می‌دهند ما را به سوی آگاهی افزون تری نسبت به زمان حال رهنمون می شود. با توجه به پیوستار آگاهی و ماندن در کنار جریان لحظه ـ به ـ لحظه تجربیات، مراجعین چگونگی کارکردشان در دنیا را مورد مکاشفه قرار می‌دهند.

 

مطابق با توصیف درخشان ” پرز ” اکنون و چگونه دوپایی هستند که درمان گشتالتی به وسیله ی آن ها گام بر می دارند. برای دست یابی به آگاهی حال ـ محور از وجودمان، درمان گشتالتی از طریق تمرکز بر حرکات، اعمال، الگوهای کلامی، صدا، حالت قیافه و تعامل با دیگران سعی در تمرکز یافتن بر رفتار بارز موجود در سطح بیرونی رفتار مراجعین دارد. از آن جا که بسیاری از مردم از دیدن امور آشکار شکست می خورند(پرز ۱۹۶۹).

 

 

 

کار ناتمام و اجتناب :

 

سازمان بین المللی استاندارد (ISO) عنوان می کند: «در پی افزایش جهانی شدن، ما نه تنها نسبت به آنچه می خریم هوشیارتر شده ایم، بلکه نسبت به نحوه تولید محصولات و خدماتی که دریافت می کنیم نیز آگاهی بیشتری پیدا کرده ایم. محصولاتی که از نظر محیطی مضر هستند، کار کودکان، محیط های خطرناک کاری و سایر شرایط غیرانسانی نمونه هایی از مسائل و مشکلاتی هستند که مطرح می شوند. همه سازمان ها و شرکت ها که به دنبال سود و اعتبار طولانی مدت هستند کم کم متوجه می شوند که باید مطابق با هنجارهای درست عمل کنند.»

 

افرادی که مسئولیت اجتماعی دارند از شرکت ها و سازمان ها تقاضا دارند که مسئولیت پذیری اجتماعی بیشتری پیدا کنند.

 

یک فرد چطور می تواند از نظر اجتماعی مسئول باشد؟

 

مسئولیت اجتماعی فردی را اینطور تعریف می شود:

 

«مسئولیت اجتماعی فردی شامل شرکت هر فرد در اجتماعی که در آن زندگی می کند می باشد که می توان آن را به علاقه مندی از اتفاقاتی که در جامعه می افتد و شرکت فعال برای حل برخی از مشکلات محلی تعریف کرد. هر جامعه زندگی خود را دارد که همیشه در حال تغییر است. و هر کدام از ما می توانیم به طرق مختلف در این تغییر شرکت داشته باشیم، مثلاً با شرکت در تمیز کردن خیابانی که در آن زندگی می کنیم، با شرکت در برگزاری مراسم ها. مسئولیت اجتماعی فردی را می توان با کارهای خیریه برای مشکلات و مسائل مهم اجتماعی، فرهنگی و محیطی تعریف کرد. بخشش و کار خیر راه های مختلفی دارد، مثل بخشیدن کالاهای مختلف یا از طریق واریزهای نقدی.» .(امیدوار، ۱۳۸۴، ۱۷۵)

 

برای مسئول بودن از نظر اجتماعی نه تنها لازم است در فعالیت های اجتماعی مثل بازیافت زباله ها شرکت داشته باشیم، بلکه باید آن را به شکل یک سبک زندگی درآوریم. فقط با وارد کردن مسئولیت پذیری اجتماعی به ارزش ها و سیستم اعتقادی شخصی خود می توانیم واقعاً از نظر اجتماعی مسئول باشیم.

 

برای اینکه از نظر اجتماعی مسئول و فعال باشید می توانید کم کم شروع کنید. ماهی یکبار از مهارت، توانایی ها و علایقتان در راه کمک به اجتماع استفاده کنید. دقت کنید که همه مسئولیت های اجتماعی چه فردی و چه شرکتی کاملاً داوطلبانه است و بر این ایده استوار است که به جای منفعل بودن نسبت به مشکلات اجتماعی، اقدامی فعال به آن داشته باشیم. مسئولیت اجتماعی یعنی رفتارهای مضر، مخرب و غیرمسئولانه که ممکن است به جامعه، افرادی که در آن زندگی می کنند و محیط آن ضرر بزند را از بین ببرند.

 

۲-۱-۱۲ نقش منابع انسانی در مسئولیت اجتماعی شرکت ها چیست؟

 

نیاز شرکت ها برای هماهنگ سازی فعالیت های مسئولیت های اجتماعی شان و نشان دادن تعهد خود ‌به این مسئولیت ها هر روز افزون تر می شود. مسئولیت های مؤثر اجتماعی شرکت ها بستگی ‌به این امر دارد که اهمیت این موضوع برای سازمان تا چه اندازه است. اعتماد کارکنان به سهام‌داران یک سازمان، توسط عمل شکل می‌گیرد نه با وعده و حرف. منابع انسانی، نقش مهمی در تحقق مسئولیت های اجتماعی شرکت ها دارد. مسئولیت اجتماعی شرکت ها، بدون منابع انسانی این خطر را در پی دارد که در قالب روابط عمومی دیده شود یا به صورت سطحی «نمایشی» در نظر گرفته شود. در عین حال، مسئولیت اجتماعی شرکت، فرصتی است برای منابع انسانی تا با نگاه استراتژیک به آن بپردازند و به عنوان شرکای تجاری همکاری نمایند.لازم است که مسئولیت اجتماعی شرکت ها در فرهنگ سازمان گنجانده شود تا در فعالیت ها و نگرش سازمان تغییر ایجاد کند و البته، حمایت تیم ارشد نیز برای موفقیت بسیار ضروری است. کاری که منابع انسانی انجام می‌دهد، ایجاد ارتباط و پیاده سازی عقاید، سیاست ها و تغییرات فرهنگی و رفتاری در سازمان است. نقش آن در تاثیر گذاری بر نگرش و پیوندهای آن با اهداف مدیریت، همان نقش مورد انتظار مسئولیت اجتماعی شرکت ها است. منابع انسانی، در عین حال، مسوول سیستم ها و فرآیندهایی است که زیربنای خدمات مؤثر را تشکیل می‌دهد. این منابع انسانی است که به مسئولیت اجتماعی سازمان ها اعتبار می بخشد و خط سیر حرکت سازمان را تعیین می‌کند. مسئولیت اجتماعی سازمان ها می‌تواند با فرآیندهایی چون برند کارفرما، استخدام، ارزشیابی، حفظ کارمندان، ایجاد انگیزه، پاداش، روابط داخلی، تمایز، مشاوره و آموزش ادغام شود. روشی که یک شرکت با کارمندانش رفتار می‌کند، مستقیما در ارتباط با این موضوع است که چقدر و تا چه میزان خواهان پذیرفتن مسئولیت های بزرگ تری است. امروزه، وقتی کارمندان انتخاب می‌کنند که برای چه کسی کار کنند، اعتبار کارفرما و اعتمادی که می‌توانند به او داشته باشند، به طور قابل ملاحظه ای برای آن ها اهمیت یافته است. انسان ها، به خصوص نمی خواهند در جایی کار کنند که با ارزش های شخصی آن ها مطابقت ندارد. کارمندان، در حال حاضر و در آینده، ارزش بسیار زیادی برای اعتبار برند یک سازمان قائلند. کارفرمایان نیز از جنبه‌های مثبت برند خود در استخدام، ایجاد انگیزه و حفظ کارمندان ماهر بهره می‌برند. اگر اعتمادی که از طریق پایبندی به مسئولیت اجتماعی شرکت ها کسب شده است از بین برود، بازگرداندن آن بسیار مشکل خواهد بود. منابع انسانی باید مطمئن شود که مسئولیت اجتماعی شرکت ها در آن سازمان می‌تواند با وجود بررسی های موشکافانه سهام‌داران رعایت شود و آموزش و ارتباط هایی که در فرهنگ این مسئولیت نهفته است جزو بدنه فرهنگ سازمان گردد. .(امیدوار، ۱۳۸۴، ۱۷۵)

 

۲-۱-۱۳ تاثیرات توجه به مسئولیت اجتماعی در سازمان:

 

1. جلوگیری از غفلت مدیریت سازمان نسبت به محیط

تلاش سازمان ها در جهت اهداف سازمانی و عدم توجه به مسئولیت اجتماعی غالباً باعث می شود تا مدیریت از محیط خود غافل بماند و وظیفه خود را منحصر به دورن سازمان نماید (الوانی و قاسمی، ۱۳۷۷، ۲)

 

بر خلاف دیدگاه سنتی، وظیفه شرکت‌ها و سازمان‌ها تنها کسب سود و سود رسانی نیست بلکه تمام شرکت‌ها و سازمان‌ها در قبال محیط فضای کسب و کار خود چه در منطقه و چه جهان، مسئولیت هایی دارند. آن ها باید سعی کنند تا به توسعه همه جانبه اقتصادی برای خود، کشورشان و توسعه پایدار و توسعه محیطط، رشد می‌یابد پس باید فضا و محیط کسب و کار خود را خوب بشناسید. محیط زیست خوب، بازار خوب و دولت خوب، شاخص های مهمی هستند. که اگر بهینه باشند، فضا و محیط کسب و کار نیز حاصل می شود. (خلیلی عراقی و مهرانگیز یقین لو، ۱۳۸۳)

 

 

در این ماده داده‌پیام مطمئن و امضای الکترونیکی مطمئن را در حکم اسناد معتبر دانسته است اما مشخص نکرده است که منظور از اسناد معتبر چیست؟ ظاهراً” باید ماده ۱۵ این قانون را مفسر این ماده دانست در ماده ۱۵ این قانون آمده است«نسبت به داده‌پیام مطمئن، سوابق الکترونیکی مطمئن و امضای الکترونیکی مطمئن انکار و تردید مسموع نیست و تنها می‌توان ادعای جعلیت به داده‌پیام مذبور وارد و یا ثابت نمود که داده‌پیام مذبور به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است».

 

مسموع نبودن انکار و تردید ‌در مورد سندی، از ویژگی‌های اسناد رسمی می‌باشد. در نتیجه برخی از احکام اسناد رسمی بر داده‌پیام و امضای الکترونیکی مطمئن بار است. همانند چک به عنوان سند تجاری که از جهت قابلیت اجرا در حکم اسناد رسمی است نه قابلیت استناد، داده‌پیام و امضای الکترونیکی مطمئن بر عکس از نظر قابلیت استناد در حکم اسناد رسمی است نه قابلیت اجرا. بدین ترتیب داده‌پیام و امضای الکترونیکی مطمئن در حکم اسناد رسمی است و منظور از لفظ معتبر در عبارت «در احکام اسناد معتبر» در ماده ۱۴ این قانون، اسنادرسمی می‌باشد. ^[۱۱۷]

 

همچنین در بند ۳ ماده ۶ نمونه آنسیترال (۲۰۰۱) آمده است:«امضای الکترونیکی قابل اعتماد باید دارای شرایط زیر باشد:

 

الف – داده ایجاد امضاء به همراه مطلبی که در آن امضاء مورد استفاده قرار می‌گیرد، مرتبط با شخص امضاکننده باشد و نه فرد دیگری.

 

ب-داده ایجاد امضاء در زمان امضاء، تحت کنترل امضاکننده باشد و نه فرد دیگری.

 

ج-هر گونه تغییری در امضاء بعد از زمان امضاء قابل کشف باشد.

 

قانون نمونه آنسیترال شرایط استانداردی درباره امضای الکترونیکی مطمئن ارائه ‌کرده‌است اما از ورود به ارزش اثباتی آن که در کشور‌های عضو متفاوت است خودداری ‌کرده‌است و آن را به قوانین داخلی واگذار ‌کرده‌است.

 

با مقایسه بند‌های این دو ماده با یکدیگر دو نکته به دست می‌آید: اول اینکه بند ب ماده ۱۰ قانون تجارت الکترونیکی جمهوری اسلامی ایران در قانون نمونه آنسیترال معادلی ندارد. شاید علت این موضوع این است که وجود شرط مندرج در بند الف قانون ایران مبنی بر لزوم منحصر به فرد بودن امضاء نسبت به امضاکننده موجبات تعیین هویت او را نیز فراهم می‌کند و دیگر نیازی به ذکر بند ب نیست و به همین دلیل قانون نمونه تعیین هویت امضاکننده را از جمله شرایط امضای الکترونیکی مطمئن بیان نکرده است. زیرا در امضای الکترونیکی اعم از ساده یا مطمئن باید هویت امضاکننده مشخص باشد.

 

نکته دوم: آنکه بند ج قانون نمونه آنسیترال نیز در قانون تجارت الکترونیک ایران معادلی ندارد و به نظر می‌رسد لازم بود این شرط نیز، که در خصوص اطمینان از عدم تغییرات بعدی در امضاء است، مورد اشاره قرار می‌گرفت اما قانون‌گذار ایران صرفا” اطمینان در خصوص عدم تغییرات بعدی در داده‌پیام را مورد اشاره قرار داده است.

 

بررسی قانون یوتای ایالت متحده امریکا نشان می‌دهد که معیار قصد امضاء را جهت اعتبار امضای الکترونیکی ارائه داده است. لذا قانون یوتا با ارائه این معیار گامی بلند در مقایسه با دستورالعمل تجارت الکترونیکی و دستورالعمل امضای الکترونیکی اروپا برداشته است. دلیل این امر تفسیر موسع قانون متحد‌الشکل تجاری از مفهوم امضاء است؛ به گونه‌ای که حروف چینی ماشینی و شیوه علامت‌گذاری را که امکان دارد به اندازه امضای دستی قابل اعتماد نباشد، در برمی‌گیرد.^[۱۱۸]

 

شایان ذکر است که مقررات ایالت متحده آمریکا هیچ تفاوتی بین امضای الکترونیکی ساده و مطمئن قائل نشده است.^[۱۱۹]

 

این در حالی است که در دستورالعمل امضای ‌الکترونیکی اتحادیه اروپا نوع دیگری از امضای الکترونیکی به نام امضای الکترونیکی واجد شرایط^[۱۲۰] ذکر شده است، که این امضاء در واقع همان امضای الکترونیکی مطمئن است که مبتنی بر گواهی یک مرجع رسمی دولتی باشد.^[۱۲۱]

 

این در حالی است که اگر چه در قانون تجارت الکترونیک ایران نیز این رویکرد مورد لحاظ قرار گرفته است اما در آیین‌نامه اجرایی ماده ۳۲ این قانون امضای رقمی به عنوان امضای الکترونیکی قابل استفاده در نظر گرفته شده است.

 

برخی از حقوق ‌دانان معتقدند امضای الکترونیکی مطمئن، مدرکی است که قابل انکار و تردید نباشد. در همین راستا برخی حقوق ‌دانان خارجی معتقدند امضای الکترونیکی مطمئن صرفا” اماره‌ای است مبنی بر هویت، تمامیت و رضایت، و تا زمانی معتبر است که خلاف آن اثبات نشده باشد.^[۱۲۲]

 

همچنین قانون تجارت الکترونیکی سنگاپور، امضای الکترونیکی مطمئن را صرفا” اماره‌ای قانونی تلقی ‌کرده‌است.^[۱۲۳]

 

در حال حاضر تنها امضایی که از آن با نام امضای الکترونیکی مطمئن یاد می‌شود، امضای رقمی است زیرا این امضاء منحصر به فرد بوده و امکان شناسایی امضاکننده را فراهم می‌کند، تحت اراده انحصاری او قرار دارد و هر گونه تغییرات بعدی در داده‌پیام و امضاء از طریق آن قابل کشف است. این موارد دقیقا” ویژگی‌های امضای الکترونیکی مطمئن در قانون تجارت الکترونیک و قانون نمونه آنسیترال ۲۰۰۱ است.^[۱۲۴]

 

گفتار سوم: اعتبار اسناد الکترونیکی

 

الف ) اعتبار حقوقی اسناد الکترونیکی

 

یکی از موضوعات اساسی در ارتباط با موضوع حقوقی ارزش اثباتی آن است. به عبارت دیگر، قابلیت استناد در محاکم در صورت طرح دعوی در دادگاه، علت اصلی پرداختن به جنبه‌های حقوقی مسائل مبتلا به است. اطلاعات ذخیره شده در قالب‌های الکترونیکی ممکن است بنا به دلایل گوناگون نگهداری و بازیابی گردند. یکی از این دلایل اقامه‌ی دعوی در محاکم است.

 

ویژگی‌های خاص دلایل الکترونیکی موجب تردید در اعتبار و ارزش اثباتی آن‌ ها شده است. این اسناد به صورت داده‌پیام هستند و پایه ملموس و فیزیکی ندارند به همین جهت از ثبات کمتری برخوردارند و می‌توان به راحتی و بدون نمود فیزیکی آن‌ ها را تغییر داد، از طرفی این دلایل غالباً در محیط اینترنت به وجود می‌آیند و برای اثبات قراردادهای الکترونیکی استفاده می‌شوند، به همین جهت طرفین از هویت واقعی یکدیگر آگاهی ندارند همچنین از آنجا که اطلاعات از طریق شبکه اینترنت مبادله می‌شوند از امنیت کافی برخوردار نیستند و ممکن است توسط رخنه‌گرها تغییر یابند، به همین جهت نمی‌توان از انتساب سند به صادرکننده یا هویت او مطمئن بود، اما تمامی دلایل الکترونیکی ‌به این شکل نیستند. امروزه فناوری‌های ویژه‌ای ایجاد شده است که اطمینان دلیل را به خوبی تأمین می‌کند و با توجه به آنکه دلیل الکترونیکی ناشی از عملکرد اشخاص و سیستم‌های اطلاعاتی است، این فناوری غالباً در دو قالب امضاء و سیستم اطلاعاتی تجلی می‌یابد. همچنین در صورتی که دلیل الکترونیکی پس از ایجاد، ذخیره شده باشد، لازم است این ذخیره سازی به صورتی انجام شود که برای مراجعات بعدی در دسترس بوده و از تمامیت آن اطمینان حاصل شود.^[۱۲۵]

 

۳-۶-۲- روش های غیر پارامتری

 

در تلاش برای رفع مشکلات موجود در روش های پارامتری، روش های غیرپارامتری ایجاد شدند. فارل در سال ۱۹۵۷ اولین روش غیرپارامتری را جهت تعیین کارایی در حالت دو ورودی و یک خروجی ارائه نمود. وی به جای برآورد تابع تولید، مرز کارای قطعه قطعه خطی را با اعمال فرض های زیر و با بهره گرفتن از تبدیل یک به یک به دست آورد.

 

, ۱) , ( y_i) (x_i1, x_i2_,

 

شیب پاره خطها منفی یا صفر است و هیچ واحدی بین مرز و مبدأ قرار نمی گیرد . نقاطی که روی مرز قرار می گیرند نقاط کارا و بقیه ناکارا هستند.

 

۳-۷- تحلیل پوششی داده ­ها (DEA)

 

اندازه گیری کارایی به خاطر اهمیت آن در ارزیابی عملکرد سازمان ها همواره مورد توجه محققین بوده است. چنان که قبلاً نیز اشاره شد فارل در سال ۱۹۵۷ برای اولین بار با بهره گرفتن از روش غیر پارامتری اقدام به اندازه گیری کارایی یک واحد تولیدی نمود. در ادامه محققانی نظیر چارنز و همکارانش دیدگاه فارل را توسعه دادند و مدلی را ارائه نمودند که تحت عنوان تحلیل پوششی داده ها نام گرفت.

 

در سال‌های اخیر نیز در اغلب کشورهای جهان برای ارزیابی عملکرد نهادها و دیگر فعالیت های رایج در زمینه‌های مختلف کاربردهای متفاوتی از DEA دیده شده است. علت مقبولیت گسترده این روش به سایر روش ها امکان بررسی روابط پیچیده و اغلب نامعلوم بین چندین خروجی است که در این فعالیت‌آموزش‌ها وجود دارد. DEA امکان نگرش جدید به فعالیت هایی که قبلاً به روش­های دیگر ارزیابی ‌شده‌اند فراهم ‌کرده‌است. برای مثال امکان محک زنی با بهره گرفتن از این روش به شناسایی منابع ناکارا در شرکت‎های خیلی سودآور منجر شده است. مطالعه کارایی نسبی سازمان های مختلف مانند بانک­ها، شرکت های بیمه، بیمارستان‌ها و… که مطالعات قبلی قادر به ارزیابی توان بالقوه آن ها نبوده اند به کمک DEA میسر می شود (شکل ۳-۷).

 

 

 

نمودار(۳-۷): مرز کارایی فارل

 

۳-۸- عوامل بروز ناکارایی

 

به طور معمول کارایی اقتصاد مستلزم آن است که هر بنگاه در حد توان بالقوه خود عمل کند. اما اگر حتی بنگاه ها مستعد چنین کاری باشند نباید که اقتصاد همواره در معرض شوک های طرف تقاضا، تغییرات تکنولوژی و غیره قرار گیرد. در ادامه به مواردی که سبب بروز ناکارایی در بنگاه های یک صنعت می شود اشاره ای خواهد شد (ایران نژاد، ۱۳۷۱،۴) .

 

۳-۸-۱- نرخ تعدیل بنگاه

 

بخش اعظمی از ادبیات علم اقتصاد بر مبنای حداکثر سازی و فرض انسان عقلایی است، بدین معنی که شخص همواره مقدار بیشتر را به کمتر ترجیح می‌دهد. اما شواهد تجربی قوی وجود دارد که بسیاری از بنگاه ها به طریقی عمل می‌کنند که واژه «قناعت» به جای حداکثر سازی برای توصیف آنان مناسب تر است و این بدان معنا است که بنگاه های یاد شده رفتارهایی تابع بهترین روش لازم برای تداوم حیات بدون دغدغه را دنبال می‌کنند.

 

بنگاه ها را می توان به دو گروه ریسک گریز و ریسک پذیر تقسیم نمود. در شرایطی که نرخ بازگشت سهام کافی و اطمینان بنگاه ها نسبت ‌به این نرخ زیاد است دیده می شود که برخی بنگاه ها ترجیح می‌دهند در فضایی کار کنند که فشار برای تغییرات در آن محدود باشد. این گونه بنگاه ها خود نیز تلاشی برای کسب فرصت ها انجام نمی دهند که اصطلاحاً آنان را ریسک گریز می‌نامند. اما دسته دیگر به طور بالقوه حاضرند برای دستیابی به نرخ های بازگشت بالاتر، ریسک را بپذیرند که به گروه ریسک پذیر معروفند.

 

در این نگرش، تفاوت عملکرد بنگاه ها چیزی نیست جز یکی از منابع ناکارآیی ایستا، یعنی وجود هزینه خطر تغییرات. لذا درجه «خطر پذیری» بستگی به تمایل و توانایی مدیران بنگاه ها به ایجاد تغییر و پذیرش خطر دارد.

 

واقعیت دیگر در فرایند تعدیل بنگاه ها ناشناخته و نامطمئن بودن آینده است. ناکارایی را می توان برطرف ساخت اما مناسبت تعدیل بستگی به آینده نگری پیرامون چگونگی وضعیت بازار و زمان تکمیل فرایند تعدیل دارد و این امر شامل پیش‌بینی در زمینه هایی چون نوآوری در تولیدات، تغییرات تکنولوژی، اهداف، واکنش رقبا و … می‌گردد.

 

۳-۸-۲- ناهمگنی محصولات

 

ناهمگنی محصولات می‌تواند ناشی از عملکرد بنگاه یا نتیجه گستردگی صنعت باشد. ارائه نام های تجاری، ارائه تسهیلات ویژه به مشتریان و خدمات پس از فروش از جمله مواردی است که محصولات را ناهمگن می‌سازد. البته نیز باید ذکر شود که علت حضور بنگاه های ناکارا در بازار می‌تواند از تفاوت تولید نشأت گرفته باشد، که تهدیدات رقابتی برای بنگاه ناکارا و یا با کارایی کمتر مرتفع خواهد شد و ضمن تداوم ناکارایی امکان ادامه بقا در بازار را برای بنگاه یاد شده فراهم می آورد. سنجش ناکارایی به هنگام مواجهه با فعالیت های متنوع یک صنعت، حتی اگر آن فعالیت ها به ظاهر مشابه باشند به نتایج نادرستی می‎انجامد.

 

۳-۸-۳- ناهمگنی نهاده­ها

 

کیفیت نیروی انسانی و سرمایه به عنوان دو عامل اصلی تولید می‌تواند منبع پیدایش ناکارایی بنگاه باشد. بنگاه هایی که دارای نیروی کار ماهر و قابل تر باشند در برابر شوک های خارجی سریعتر واکنش نشان داده و خود را تعدیل می‌کنند. اگر در برابر شوک های اقتصادی بنگاهی که قادر به اعمال تغییرات نیروی کار است با آن شتاب لازم اقدام نکند، دچار ناکارایی می شود. از طرفی ماهیت سرمایه یک بنگاه به سن، ساختار محصول، تشکیلات و ماشین آلات مرتبط است. یک بنگاه به هر نسبتی که نتواند سرمایه اش را به بهترین نحو اختصاص دهد ناکارا تلقی می شود. لذا یک بنگاه نباید همه سرمایه ای را که در اختیار دارد به کار گیرد، حتی اگر بتواند به بالاترین تولید بالقوه دست یابد. یک استراتژی کارا، فعالیت در ظرفیتی را توصیه می‌کند که نوسانات آماری و رویدادهای مرتبط با فرایند تولید را در نظر داشته باشد. اگر بنگاهی خود را برای مواجهه با شوک های خارجی آماده ساخته باشد، سریعتر از دیگر رقبای خود واکنش نشان می‌دهد و از مزایای رقابت بهره مند خواهد شد.

 

۳-۸-۴- مقیاس عمل

 

با توجه به تحلیل نظری فارل از کارایی، یک بنگاه می‌تواند هم به لحاظ تخصیصی و هم به لحاظ فنی واحدی کارا باشد. اما اگر تولید در مقیاسی بیش از اندازه بزرگ و یا بیش از اندازه کوچک صورت بگیرد و هزینه ها حداقل نگردد بنگاه دچار ناکارایی مقیاس خواهد بود. این منبع ناکارایی اگر چه بالقوه مهم است ولی در سطح بررسی متوسط ناکارایی صنعت مشکلی ایجاد نخواهد کرد. چرا که ناکارایی بنگاه های یک صنعت از طریق اختلاف تولید با آنچه به عنوان محصول بالقوه و دست یافتنی در حدود عوامل تولید و مقیاس عمل خودشان تخمین زده می شود، تعریف و محاسبه می شود و نه با مقیاس عمل بهینه صنعت.

 

۳-۸-۵- مکان جغرافیایی

 

بسیاری از بنگاه های کارای یک صنعت از ویژگی دسترسی به بازار عوامل تولید و بازار محصول بهره می‌برند. نزدیکی ‌به این دو بازار سبب کاهش هزینه های حمل و نقل و در نتیجه کاهش قیمت تمام شده محصول خواهد شد. از طرف دیگر نزدیکی به بازار فروش محصولات سبب می شود که ‌بنگاه‌ها در برابرتغییر سلائق مصرف کنندگان و یا استراتژی جدید فروش بنگاه های رقیب سریعتر واکنش نشان دهند و خود را با شرایط جدید تعدیل نمایند.

 

۳-۸-۶- صرفه های بیرونی